BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
Yaxın Şərqdə davam edən hərbi qarşıdurma fonunda Hörmüz boğazı və ətraf sularda qalan minlərlə dənizçi beynəlxalq təşkilatlara təcili yardım çağırışları göndərir və vəziyyətin kritik həddə çatdığını bildirir.
VOA xəbər verir ki, Beynəlxalq Nəqliyyat İşçiləri Federasiyasının dənizçilərə dəstək xidmətləri son həftələr ərzində bölgədə qalan ekipajlardan 1000-dən çox mesaj və elektron məktub qəbul edib. Bu müraciətlərdə əsasən ölkələrinə qaytarılma, əməkhaqqı, ərzaq və tibbi təminat problemləri qaldırılır.
Dənizçilərin göndərdiyi müraciətlərdə gəmi heyətlərinin ərzaq, içməli su və əsas ehtiyaclarla bağlı ciddi çatışmazlıq yaşadığı, bəzi hallarda isə ekipaj üzvlərinin sağlamlıq vəziyyətinin pisləşdiyi qeyd olunur. Bir çox müraciətdə dərhal yardım göstərilməsinin vacibliyi vurğulanır.
Təşkilat nümayəndələrinin bildirdiyinə görə, bəzi dənizçilər gəmi yaxınlığında baş verən partlayışların görüntülərini paylaşaraq təxliyə olunmaq üçün kömək istəyirlər. Region üzrə məsul əlaqələndirici Məhəmməd Arrəşədi vəziyyəti “şok edici” adlandıraraq gecə saatlarında belə təcili zənglərin daxil olduğunu qeyd edib.
Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının məlumatına görə, hazırda Körfəz regionunda təxminən 20 min dənizçi çətin şəraitdə qalmaqdadır. Fevralın sonundan bu yana bölgədə baş verən hadisələr nəticəsində ən azı səkkiz dənizçi və liman işçisinin həlak olduğu bildirilir.
Məsələnin digər mühüm tərəfi isə hüquqlar və əmək şəraiti ilə bağlıdır. Beynəlxalq əmək platforması münaqişə zonasını rəsmi olaraq müharibə zonası elan edib ki, bu da normalda dənizçilərə əlavə hüquqlar, o cümlədən işəgötürən hesabına geri qaytarılma və artırılmış əməkhaqqı təmin etməlidir.
Bununla belə, bir çox dənizçi bu hüquqlardan yararlana bilmədiyini bildirir. Xüsusilə əmək müqaviləsi zəif olan gəmilərdə çalışan şəxslər geri qaytarılma tələblərinin nəzərə alınmadığını və təhlükəli şəraitdə işləməyə məcbur edildiklərini qeyd edirlər.
Müraciətlərdə bəzi gəmi operatorlarının təhlükəsizlik narahatlıqlarına baxmayaraq yük əməliyyatlarını davam etdirməyi tələb etdiyi bildirilir. Bu isə dənizçilərin həyatını ciddi risk altına qoyur.
Əməkhaqqı məsələsi də əsas problemlər sırasındadır. Müraciətlərin təxminən yarısı maaşla bağlıdır və bəzi hallarda dənizçilər gündə cəmi 16 dollar aldıqlarını, müharibə zonasında olduqları halda belə ödənişlərin artırılmadığını bildirirlər.
Ekspertlər qeyd edir ki, bu vəziyyət beynəlxalq dənizçilik sektorunda hüquqi boşluqların və nəzarət mexanizmlərinin zəifliyini ortaya qoyur. Hazırda bir çox dənizçi hələ də cavab gözləyir və onların taleyi qeyri-müəyyən olaraq qalır.
