BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham (Andy Burnham) İngiltərədə hakimiyyətin mərkəzdən regionlara ötürülməsini nəzərdə tutan “devolyusiya” (yerli idarəetməyə daha geniş səlahiyyətlərin verilməsi) planlarını həyata keçirmək üçün ilk addımı atıb.
Börnham cümə günü Mançesterdə yeni yaradılan “Number 10 North” ofisinin açılışını həyata keçirəcək. Yeni mərkəz Baş nazirin Londonda yerləşən hökumət strukturlarından kənarda fəaliyyət göstərəcəyi əsas platformalardan biri olacaq.
Keçmiş Böyük Mançester meri olan Börnham bildirib ki, məqsəd İngiltərədə onilliklər ərzində Londonda cəmlənmiş siyasi və iqtisadi gücün regionlara qaytarılmasıdır.
“40 il ərzində hakimiyyət və resurslar mərkəzə yönəldi, çox sayda icma isə özünü unudulmuş hiss etdi. “Number 10 North” bunu dəyişəcək”, – deyə Baş nazir bildirib.
Onun sözlərinə görə, yeni ofis yerli səviyyədə qərarvermə imkanlarını artıraraq regionlara iqtisadi inkişaf üçün daha çox imkan yaradacaq.
Mançester modeli nümunə kimi təqdim olunur
Börnham hesab edir ki, Böyük Mançester bölgəsi İngiltərənin digər hissələri üçün nümunə ola bilər.
Onun fikrincə, region son illərdə iqtisadi artım və idarəetmə sahəsində ölkə üzrə orta göstəricilərdən daha yaxşı nəticələr göstərib.
Baş nazir “Number 10 North” ofisində həftədə ən azı bir gün işləməyi planlaşdırır. Onun komandası yeni mərkəzi “iqtisadi inkişaf üçün qərargah” kimi təqdim edir.
Bununla belə, bəzi ekspertlər layihənin əsl devolyusiya olmadığını bildirirlər.
Siyasi ekspert Alan Trench qeyd edib ki, yeni ofisin yaradılması daha çox dövlət strukturlarının bölgəyə köçürülməsi, yəni “dekonsetrasiya” prosesinə bənzəyir.
“Bu, hakimiyyətin ötürülməsi deyil. Ən yaxşı halda dövlət iş yerlərinin və həmin vəzifələrdə çalışan insanların regionlara köçürülməsidir”, – Trench bildirib.
İngiltərədə səlahiyyət bölgüsü müzakirə olunur
Böyük Britaniyanın tərkibində olan Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiyada 1990-cı illərin sonlarında aparılan konstitusiya islahatları nəticəsində yerli parlamentlər yaradılıb.
Lakin İngiltərə bu prosesdən kənarda qalıb və Avropanın ən mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sistemlərindən birinə sahib ölkələrdən biri olaraq qalır.
Ekspertlərin sözlərinə görə, İngiltərədə regional merlər və bəzi yerli qurumlar yaradılsa da, onların qanunvericilik səlahiyyətləri yoxdur.
Qlazqo Universitetinin professoru Nikola MakEven bildirib ki, İngiltərədə devolyusiya prosesi “qeyri-bərabər” inkişaf edib və uzun müddət London tərəfindən prioritet məsələ kimi qəbul edilməyib.
Yeni ofis hökumət strukturlarında dəyişiklik yaradacaq
Börnham hökumət idarələrindən bəzi strateji funksiyaların “Number 10 North” ofisinə ötürülməsini istəyir.
Yeni struktur Baş nazir və Nazirlər Kabineti üçün yaradılan xüsusi ofisin tərkibində fəaliyyət göstərəcək.
Bundan əlavə, Börnham 2008-ci il qlobal maliyyə böhranı zamanı yaradılmış Milli İqtisadi Şuranı yenidən aktivləşdirəcək.
Şuranın ilk iclasının Mançesterdəki yeni ofisdə keçirilməsi və hökumət üzvləri ilə regional merlərin iştirak etməsi planlaşdırılır.
Ekspertlər ehtiyatlı yanaşır
Bəzi mütəxəssislər layihənin müsbət tərəflərini qeyd etsələr də, real hakimiyyət bölgüsü məsələsində şübhələrini ifadə edirlər.
Aberdin Universitetinin professoru Maykl Kitinq bildirib ki, mərkəzləşməni azaltmaq məqsədi ilə yeni mərkəzi hökumət strukturunun yaradılması ziddiyyətli addımdır.
“Əsl devolyusiyada mərkəzi hökumət qərarvermədən geri çəkilir. Burada isə kimə nə qədər resurs veriləcəyinə yenə mərkəz qərar verəcək”, – deyə Kitinq bildirib.
O, Maliyyə Nazirliyinin (Treasury) maliyyə səlahiyyətlərini qoruyacağını və yeni strukturun bu balansı dəyişməkdə çətinlik çəkəcəyini vurğulayıb.
Bununla yanaşı, hökumət artıq Şeffild, Qlazqo və Darlinqton kimi şəhərlərdə regional ofislərin mövcud olduğunu xatırladıb. Hazırda İngiltərənin şimal-qərbində təxminən 80 min dövlət əməkdaşının çalışdığı bildirilib.
Börnham Şotlandiya və Uels liderləri ilə görüşsə də, daha geniş siyasi devolyusiya məsələsi ilə bağlı konkret plan açıqlamayıb. O, yalnız müstəqillik referendumlarını dəstəkləməyəcəyini bildirib.
