BAKI,VOA

İslam yaddaşında Ramazan ayının 23-ü mühüm dönüş nöqtələrindən biri hesab olunur. Bu tarixdə Hicazda mütəşəkkil bütpərəstliyin son rəmzləri devrilib, Qədim Şərqin ən böyük imperiyalarından birinin kitabı bağlanıb. Eyni zamanda, bu tarix əsrlər boyu İslam dünyasının simasını formalaşdıran dövlətlərin doğuşuna və paytaxtların təməlinin qoyulmasına şahidlik edib.

Bütpərəstliyin son qalasının devrilməsi

Taifdə "Əl-Lat" bütünün dağıdılması (Hicri 9 / Miladi 631): "Əl-Lat"ın məhv edilməsi Ərəbistan yarımadasında bütpərəstlik səhifəsinin bağlandığını elan etdi. Məkkənin fəthindən sonra Səqif qəbiləsi öz bütpərəst kimliyini qorumağa çalışırdı. Onların nümayəndə heyəti İslamı qəbul etmək üçün gələndə, bütə bir neçə il toxunulmaması üçün sövdələşməyə cəhd etsələr də, Peyğəmbər (s) bunu qəti şəkildə rədd etdi.

Nəticədə Muğirə bin Şubə və Əbu Süfyan bin Hərbin rəhbərliyi ilə bir heyət bu vəzifə üçün göndərildi. Səqif qadınlarının göz yaşları içində izlədiyi bu hadisə sadəcə bütpərəstliyin məhci deyil, Taifin dini mərkəz statusunun sonu və tövhid inancının Hicazda tam hakimiyyətinin elanı idi.

Sasani imperiyasının süqutu (Hicri 31 / Miladi 652)

Tarixin bu günündə 400 ildən çox hökmranlıq etmiş Sasani dövlətinin böyük süqutu baş verdi. Qədisiyyə, Cəlula və Nəhavənd döyüşlərindəki məğlubiyyətlərdən sonra sonuncu Sasani şahənşahı III Yezdəgird Şərqin ucqarlarına qaçaraq qaçqın həyatı yaşayırdı.

Hicri 31-ci ilin 23 Ramazanında Yezdəgird Mərv şəhərində (hazırkı Türkmənistan) öldürüldü. Rəvayətlərə görə, bir dəyirmançı onun cəvahiratla bəzədilmiş paltarlarına tamah salaraq onu qətlə yetirib. Onun ölümü ilə İran "Sasani mərkəziyyətçiliyi"ndən "İslam vilayəti"nə keçdi ki, bu da İslamın Orta Asiyanın dərinliklərinə yayılmasına və zərdüştlüyün rəsmi din kimi sıradan çıxmasına zəmin yaratdı.

İxşidilərin Misirə daxil olması

Məhəmməd bin Toğanc əl-İxşidin 23 Ramazanda (Hicri 323 / Miladi 935) Füstata daxil olması illərdir davam edən inzibati hərc-mərcliyə son qoydu. O, Misiri erkən Fatimi hücumlarından qoruyan, həcc yolunun təhlükəsizliyini təmin edən və otuz il ərzində Misir, Şam və Hicazı idarə edən İxşidilər dövlətinin əsasını qoydu.

Cakarta fəthi və portuqalların qovulması (Hicri 933 / Miladi 1527)

Müstəmləkəçi güclərə qarşı İslam müqaviməti çərçivəsində müsəlman sərkərdə Fəthullah İndoneziyanın "Sunda Kelapa" limanına həlledici hücum edərək, ədviyyat ticarətinə nəzarət etməyə çalışan portuqalları bölgədən qovdu. O, şəhərin adını "Jayakarta" (Böyük Qələbə) qoydu. İndoneziyanın paytaxtı Cakarta bu günü indi də özünün rəsmi təsis günü kimi qeyd edir.

Bu gün eyni zamanda Səlahəddin Əyyubinin silahdaşı, Əmir Usamə bin Munqiz (Hicri 584 / Miladi 1188) dünyasını dəyişib. Onun tarixdəki ölməz dəyəri "Kitab əl-İtibar" əsərindədir. Bu kitab sadəcə şəxsi xatirələr deyil, səlibçilərin xarakterini və gündəlik həyatını dərindən təhlil edən sosial bir "anatomiya" idi. Bu əsər Səlib yürüşlərinin ruhunu daxildən anlamaq üçün hələ də dünya miqyaslı bir mənbə hesab olunur.