BAKI,VOA
Süheyb ibn Sinan İraqın Mosul vilayəti yaxınlığında, Dəclə çayı sahilində yerləşən Übüllə liman şəhərində anadan olmuşdur. Atası Sinan ibn Malik İran Kisrasının (hökmdarının) şəhərdəki valisi idi. Süheyb öz həyatı haqqında belə nəql edir:
"Mən Mosul yaxınlığındakı Nəmr ibn Qasit xanədanına mənsubam. Atam valilik etdiyi dövrdə Bizans ordusu şəhərə hücum etdi. Kiçik yaşlarımda əsir düşdüm və ailəmi itirdim. Uzun müddət bizanslıların əlində qaldığım üçün 'Rumi' (Rumlu/Bizanslı) ləqəbi ilə tanındım. Daha sonra məkkəli İbn Cüdan məni satın aldı və beləliklə yolum Məkkəyə düşdü."
İslamla şərəflənməsi və çəkdiyi iztirablar
Məkkədə İslam nuru parlamağa başlayanda Süheyb vaxt itirmədən bu dəvətə səs verdi. Bir gün Ərkamın evinin qarşısında Ammar ibn Yasirlə rastlaşdı. Hər iki gənc eyni məqsədlə — Peyğəmbərimizin (s.ə.s) söhbətini dinləmək üçün oraya gəlmişdilər. Onlar birlikdə içəri daxil olub müsəlman oldular. Süheyb İslamı qəbul edəndə müsəlmanların sayı hələ 30-a çatmamışdı.
Məkkədə himayədarı olmadığı üçün Süheyb ağır işgəncələrə məruz qaldı. Müşriklər onu Ammar ibn Yasirlə birlikdə zirehli paltar geyindirərək qızmar günəşin altında ac-susuz saxlayırdılar. Bir gün bazarda təhqirlərə məruz qalanda Süheyb mərdi-mərdanə cavab verdi: "Bəli, biz Allahın Peyğəmbəri ilə bərabərik. Biz ona iman etdik, siz inanmadınız. Biz müsəlman olduğumuz üçün dəyərsiz deyilik, siz də müşrik olduğunuz üçün bizdən üstün deyilsiniz!" Bu sözlərinə görə o, huşunu itirənə qədər döyülsə də, imanından dönmədi.
Hicrət: Can qarşılığında sərvət
Müsəlmanlara hicrət icazəsi veriləndə Süheyb də Mədinəyə getmək istədi, lakin müşriklər onun yolunu kəsdilər: "Sən bura gələndə yoxsul idin, bizim sayəmizdə varlandın. Sərvətini aparmağa qoymarıq!" — dedilər. Süheyb atından enib oxlarını çıxardı və onlara meydan oxudu:
"Yaxşı bilirsiniz ki, mən mahir oxatanam. Oxlarım bitənə qədər sizi yaxın buraxmaram, sonra isə qılıncımla vuruşaram. Əgər yolumu açsanız, Məkkədəki bütün sərvətimi sizə bağışlayaram!"
Müşriklər bu təklifi qəbul etdilər. Süheyb bütün mal-dövlətini imanına fəda edərək Kubaya yetişdi. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) onun bu fədakarlığını eşidəndə gülümsəyərək: "Ey Əbu Yəhya! Sən qazandın, alış-verişin xeyirli oldu!" — deyə buyurdu. Bu hadisə ilə bağlı Bəqərə surəsinin 207-ci ayəsi ("İnsanların eləsi də vardır ki, Allahın razılığını qazanmaq yolunda öz canını fəda edər") nazil olmuşdur.
Döyüşlərdəki şücaəti
Süheyb ibn Sinan Bədir, Uhud və Təbuk daxil olmaqla bütün döyüşlərdə iştirak etmişdir. O, həmişə ordunun önündə gedir, Peyğəmbərimizi (s.ə.s) bir an belə tək qoymurdu. Rəsulullah (s.ə.s) onun haqqında buyurmuşdur: "Mən ərəblərin, Süheyb bizanslıların, Salman farsların, Bilal isə həbəşlilərin ilk müsəlmanıdır."
Onun müsəlmanlar arasında nüfuzu o qədər yüksək idi ki, Hz. Ömər vəfat etməzdən əvvəl yeni xəlifə seçilənə qədər Süheybi imam təyin etmişdi. Beləliklə, o, üç gün ərzində dövlətə rəhbərlik etmişdir.
Comərdliyi və vəfatı
Süheyb həm də böyük səxavəti ilə tanınırdı. Hz. Ömər bir dəfə ondan soruşdu: "İnsanlara çox yemək paylayırsan, bu israf deyilmi?" Süheyb cavab verdi: "Rəsulullahın 'Sizin ən xeyirliniz yemək yedirən və salamı alanlarınızdır' buyurduğunu eşitdim."
Süheyb ibn Sinan hicrətin 38-ci ilində, 73 yaşında Mədinədə vəfat etmiş və Baqi qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
