Seyid Cəmaləddin Əfqani: XIX əsr İslam dünyasının düşüncə və siyasət xəritəsi
XIX əsr İslam dünyasının həm düşüncə, həm də siyasi həyatında silinmez izlər qoymuş Seyid Cəmaləddin Əfqaninin həyat hekayəsi, Amerikadan İngiltərəyə, Misirdən Hindistana qədər uzanan çox hərəkətli bir ömrün salnaməsidir. Onun fəaliyyəti, qarışdığı hadisələr və yetişdirdiyi tələbələr bu gün də qlobal miqyasda tədqiq olunur. Bununla belə, onun şəxsiyyəti və mənşəyi ətrafında hələ də tam aydınlaşdırılmamış və elmi mübahisələrə səbəb olan məqamlar mövcuddur.
Həyatı və düşüncəsi - Məhəmməd Rəşid Rza kimdir?
Məhəmməd Rəşid Rza, 27 cəmaziyələvvəl 1282 (18 oktyabr 1865) tarixində bugünkü Livan sərhədləri daxilində yerləşən Trablusşam yaxınlığındakı Qələmunda doğulub. Atası Əli Rza, İraq əsilli olub, Həzrət Hüseynin soyundan gəldiyi üçün seyyid və ya Hüseyni kimi tanınan hörmətli bir ailəyə mənsubdur. Rəşid Rza, Trablus Rüşdiyyəsində bir illik təhsildən sonra Hüseyn əl-Cisrin müəllimlik etdiyi, proqramında müasir elmlərin də yer aldığı "əl-Mədrəsətü’l-vətəniyyə"də oxuyub.
Qərb sivilizasiyası ilə əlaqələrin vacib olduğunu düşünən türk əsilli dahi Məhəmməd Abduh - fikirləri hələ də aktual olan insan
Məhəmməd Abduh 1265-ci ildə (1849) Misirin Buhayrə bölgəsinin Mahalletünnasr kəndində anadan olub. Tanta ətrafına yerləşmiş türkmən köçkünlərindən olan ailəsi, Məhəmməd Əli Paşanın təzyiqləri səbəbindən Nil çayı sahilinə köçmüşdü. Fermerliklə məşğul olan atasının israrlı təşviqi ilə Məhəmməd Abduh yazıb-oxumağı öyrənib hifzini (Quranın əzbərlənməsini) tamamladıqdan sonra 1862-ci ildə təhsil üçün Tantaya göndərildi.
