BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
Sudan Silahlı Qüvvələrinin (SSQ) rəhbərliyində həyata keçirilən son struktur dəyişiklikləri ölkədəki hərbi idarəetmə modelinin mahiyyətini köklü şəkildə dəyişir. Baş komandan Əbdülfəttah əl-Burhanın qərarı ilə "baş komandanın müavini" və "köməkçisi" vəzifələrinin ləğv edilərək səlahiyyətlərin funksional istiqamətlər üzrə yenidən bölüşdürülməsi ordunun siyasi iyerarxiyadan şəbəkəvari döyüş strukturuna keçdiyini göstərir.
Strateji idarəetmədə "şəbəkə" modeli
Sudan ordusu 2023-cü ildə "Çevik Dəstək Qüvvələri" (RSF) ilə başlayan müharibənin gedişində daxili sarsıntılara deyil, əksinə, daha çevik bir idarəetmə strukturuna meyil edir. Yeni bölgü siyasi rəqabəti zəiflətmək və hərbi səmərəliliyi artırmaq məqsədi daşıyır. Bu islahatla ordu üç əsas sütun üzərində yenidən qurulub: əməliyyat rəhbərliyi, gələcək planlama və beynəlxalq əlaqələr.
Üç sütun: Əl-Atta, Kəbbaşi və Cabir
Hadisələr göstərir ki, vəzifələrin paylanması generallar arasında nüfuz itkisi deyil, onların ixtisaslaşmış sahələrə rəhbərliyini təmin edir:
Yaser əl-Atta (Müharibənin icraçı beyni) - Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə gətirilən əl-Atta ordunun bütün sahə əməliyyatlarına rəhbərlik edir. Onun dörd onillikdən artıq hərbi təcrübəsi və müharibənin ən ağır dönəmlərində strateji nöqtələri qoruması onu ordunun cari "vurucu gücü"nə çevirir.
Şəmsəddin Kəbbaşi - Strateji planlaşdırma və quruculuq sahəsinə məsul olan Kəbbaşi ordunun gələcək hərbi doktrinasını, silahlanma strategiyasını və müharibədən sonrakı strukturunu formalaşdıracaq. Bu, passivləşmə deyil, ordunun növbəti onilliyini dizayn etmək səlahiyyətidir.
İbrahim Cabir (Diplomatik cəbhə) - Beynəlxalq əlaqələr və iqtisadi idarəetməyə cavabdeh olan Cabir müharibənin xarici dəstək, kəşfiyyat və diplomatik təminat tərəfini idarə edir. Müasir müharibələrin həm də sərhədlərdən kənarda qazanıldığını nəzərə alsaq, bu post strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Mərkəzləşdirilmiş liderlik və vahid tale
Əbdülfəttah əl-Burhanın bu addımı hərbi rəhbərlikdə şaquli hakimiyyət ambisiyalarını aradan qaldıraraq, generalları bir-biri ilə kəsişməyən, lakin mərkəzə (baş komandana) bağlı olan sahələrə yönəldib. Bu sistem daxili çevriliş riskini minimuma endirir, çünki hər bir lider digərinin sahəsinə ehtiyac duyur.
Sudan ordusu üçün bu dəyişiklik sadəcə inzibati islahat deyil, ölkənin varlığını hədəf alan təhlükələr qarşısında "vahid tale" anlayışı ilə birləşməkdir. Daxili fikir ayrılıqlarına rəğmən, rəhbərliyin vahid cəbhədən çıxış etməsi ordunun hələ də ölkənin onurğa sütunu olduğunu sübut etmək cəhdidir.
