BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Ötən şənbə günü, 11 aprel 2026-cı ildə Pakistanın paytaxtı ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqların ilk raunduna ev sahibliyi etdi. Bu görüş tərəflərin bir həftəlik atəşkəs barədə razılığa gəlməsindən sonra baş tutub və 2015-ci il Nüvə sazişindən bəri ilk, 1979-cu il İslam İnqilabından bəri isə ən yüksək səviyyəli birbaşa təmasdır. Dünyanın Donald Trampın "bütün sivilizasiyanı məhv etmək" təhdidinin gerisayışını izlədiyi bir vaxtda, bu tarixi sülh prosesini idarə edən şəxslər kimlərdir?
Pakistan tərəfi: Vasitəçilik missiyası
Baş nazir Şahbaz Şərif
Mətbuatın diqqəti əsasən ordu rəhbərliyində olsa da, mülki hakimiyyətin rəhbəri Şahbaz Şərif bu prosesin "səssiz memarı" hesab olunur.
Təcrübəsi: Pəncab əyalətini iqtisadi tərəqqiyə çatdıran lider kimi tanınır (1990-cı illərdən 2018-ə qədər rəhbərlik edib).
Diplomatik gücü: 5 dildə sərbəst danışır. Türkiyə, Koreya və Çin ilə tərəfdaşlıqlar qura bilən, Körfəz ölkələrinin sərmayələrini effektiv idarə edən diplomatik zəkaya malikdir. Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Bəhreyn liderləri ilə yaxın dostluq münasibətləri var.
Ordu komandanı Marşal Asim Munir
Asim Munir Tehran və Vaşinqtonu eyni masa arxasına gətirən "kölgə xaç atası" hesab olunur.
Qeyri-adi keçmişi: Digər sələflərindən fərqli olaraq, Qərbdə təhsil almayan ilk ordu rəhbəridir. O, hərbi akademiyanı deyil, dini məktəbi bitirib. Təhsilini Tokio və Kuala-Lumpurda alıb ki, bu da onu Qərb kəşfiyyatının marağından uzaq tutub. Hazırda həm Ağ Evin, həm də İran rəhbərliyinin etibarını qazanan nadir fiqurlardan biridir.
ABŞ nümayəndə heyəti: "Öncə Amerika" komandası
Vitse-prezident C.D. Vens (Heyət rəhbəri)
Respublikaçıların "Amerika Birinci" və "Amerikanı Yenidən Möhtəşəm Et" şüarlarının sadiq daşıyıcısıdır. Vens uzunmüddətli xarici müharibələrin əleyhinə olsa da, sülhün "güc vasitəsilə" təmin edilməsinin tərəfdarıdır. Trampın ən yaxın sirdaşı kimi danışıqlarda son söz sahibidir.
Stiv Vitkoff
Trampın yaxın dostu və daşınmaz əmlak sahəsində həmkarıdır. Tramp onu "mükəmməl danışıqlar aparan şəxs" kimi xarakterizə edir. Siyasi və ya diplomatik keçmişi olmasa da, Trampın "qeyri-ənənəvi təyinat" siyasətinin bir parçası olaraq Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçi kimi heyətdə yer alır.
Cared Kuşner
Trampın kürəkəni və "İbrahim Sazişləri"nin memarıdır. Regiondakı oyunçuları yaxından tanıyır. İsrail Baş naziri Netanyahu ilə ailəvi yaxınlığı var (Netanyahunun vaxtilə Kuşnerin evində qaldığı bildirilir). Heyətdə qeyri-rəsmi məsləhətçi kimi başlasa da, hazırda danışıqların mərkəzi fiqurlarından biridir.
İran nümayəndə heyəti: 71 nəfərlik heyət
Parlament sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf (Heyət rəhbəri)
Trampın adını çəkmədən danışıqlara dəvət etdiyi Qalibaf, İranın gələcək lideri kimi görülür.
Güc üçbucağı: Tehrandakı "Hakim Alyans"ın (Möhsün Rezai və Müctəba Xamenei ilə birlikdə) üzvüdür.
Keçmişi: SEPAH-ın generalı, Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı, Polis rəisi və Tehran meri olub. Həm hərbi, həm də "dərin dövlət" bürokratiyasını dərindən bilir. Hərbi büdcəni və strateji əməliyyatları idarə edən əsas şəxsdir.
Xarici İşlər naziri Abbas Araqçi
Peşəkar diplomat və Nüvə danışıqlarının veteranıdır.
Xüsusiyyətləri: İngilis və ərəb dillərini mükəmməl bilsə də, danışıqlarda yalnız fars dilində danışır və sözlərini zərgər dəqiqliyi ilə seçir. "Ali Rəhbərin" təlimatlarına hərfi-hərfinə əməl etdiyi üçün ona "Polis" ləqəbi verilib. Ehtiyac yarandıqda "düşmənlə" (ABŞ) danışmaqdan çəkinməyən, lakin inqilab ideallarına sadiq olan bir strategiya yürüdür.
