BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Livan iqtisadiyyatı İsrail ilə Hizbullah arasında yenidən alovlanan müharibə və Yaxın Şərqdə genişlənən enerji böhranının təsiri altında dərin tənəzzül mərhələsinə daxil olub. Ölkədə qiymət artımı, yanacaq qıtlığı və işsizlik fonunda iqtisadi aktivlik kəskin şəkildə zəifləyib.
Rəsmi iqtisadi göstəricilər isə vəziyyətin daha da pisləşdiyini göstərir. Beynəlxalq maliyyə institutlarının məlumatına əsasən, Livanda 2025-ci ildə müşahidə edilən cüzi iqtisadi artım müharibənin yenidən genişlənməsi ilə demək olar ki, tamamilə itirilib. İnflyasiya 18 aylıq maksimum səviyyəyə yüksəlib, 2026-cı ildə isə iqtisadi artımın sıfıra enə biləcəyi proqnozlaşdırılır.
İqtisadçılar bildirirlər ki, böhranın əsas səbəblərindən biri enerji təchizatındakı ciddi problemlərdir. Fars körfəzindən neft tədarükünün azalması və Hormuz boğazında yaranan blokadalar yanacaq qiymətlərini kəskin artırıb, bu isə ölkə daxilində bütün sahələrə təsir göstərib.
Livan iqtisadiyyatı artıq uzun illərdir davam edən çoxşaxəli böhranlarla üzləşir. 2019-cu ildə bank sistemində baş verən çökmə, milli valyutanın dəyər itirməsi və 2020-ci ildə Beyrut limanında baş verən partlayış ölkəni dərin sosial-iqtisadi böhrana sürükləyib. Sonrakı illərdə dövlət xidmətlərinin zəifləməsi, kütləvi miqrasiya və işsizlik vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb.
2023-cü ildən etibarən İsrail və Hizbullah arasında gərginliyin yenidən artması minlərlə insanın evlərini tərk etməsinə səbəb olub. 2024-cü ildə münaqişənin genişlənməsi nəticəsində bir milyondan çox insanın köçkün vəziyyətinə düşdüyü bildirilir. Müharibə kənd təsərrüfatı, ticarət və turizm sektorlarını ciddi şəkildə zədələyib.
Beynəlxalq təşkilatların hesablamalarına görə, münaqişənin bərpa və yenidənqurma xərcləri milyardlarla dollarla ölçülür. Eyni zamanda, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, ölkədə investisiya mühiti zəiflədiyi üçün bizneslərin fəaliyyəti də getdikcə daha az səmərəli olur.
İqtisadçılar xəbərdarlıq edirlər ki, müharibənin davam etməsi Livan iqtisadiyyatını uzunmüddətli dövrdə dayanıqsız vəziyyətə sala bilər. Onların fikrincə, sosial təbəqələr arasında fərqlərin dərinləşməsi və iqtisadi çətinliklərin artması cəmiyyətdə yeni gərginliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
