BAKI,VOA
İran siyasi sisteminin ən nüfuzlu simalarından biri olan Əli Laricani ölkənin bir çox strateji və siyasi qərarlarında mühüm rol oynayıb. O, 2025-ci ilin avqust ayında İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi vəzifəsinə gətirilib.
Laricani onilliklərdir İranın siyasi mənzərəsində aparıcı simalardan biri kimi tanınır. O, mərhum Ali rəhbər Əli Xameneinin baş müşaviri, 2005-2007-ci illərdə Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi və 2008-2020-ci illər ərzində ardıcıl üç dövr parlamentin (Məclis) sədri vəzifələrini tutub.
2026-cı ilin fevralında ABŞ və İsrailin İranın yüksək rütbəli rəhbərliyini hədəf alan zərbələrindən sonra Laricani dövlət televiziyasında çıxış edərək, ölkəsinin ABŞ və İsrailə "unudulmaz bir dərs verəcəyini" bəyan edib. İsrail ordusu 16 mart 2026-cı ildə Tehrana endirilən hava zərbəsi nəticəsində Laricaninin öldürüldüyünü iddia etsə də, İranın rəsmi "Mehr" agentliyi bu xəbəri təkzib edib və onun tezliklə müraciət yayacağını bildirib.
Mənşəyi və ailə kökləri
Əli Ərdəşir Laricani 3 iyun 1958-ci ildə İraqın Nəcəf şəhərində, atasının oraya mühacirət etdiyi dövrdə anadan olub. O, İranın Amul şəhərinin Larican bölgəsindən olan zəngin və köklü bir ailəyə mənsubdur. 2009-cu ildə Amerikanın "Time" jurnalı Laricani ailəsini nüfuzuna görə ABŞ-ın "Kennedi ailəsi" ilə müqayisə etmişdi. Onun qardaşları da sistemdə mühüm postlar tuturlar; qardaşı Sadiq Laricani Ekspertlər Şurasının sədri, Məhəmməd Cavad Laricani isə insan hüquqları üzrə rəhbər vəzifələrdə çalışıb.
Laricani İslam İnqilabının nəzəriyyəçilərindən olan Ayətullah Mürtəza Mütəhhərinin qızı Fəridə Mütəhhəri ilə evlidir və dörd övladı var. Qızı Fatimə ABŞ-ın Klivlend Universitetində tibb üzrə ixtisaslaşıb və orada tədqiqatçı kimi fəaliyyət göstərib.
Təhsili və fəlsəfi fəaliyyəti
Laricani 1979-cu ildə Şərif Texnologiya Universitetində riyaziyyat və kompüter elmləri üzrə bakalavr dərəcəsi alıb. Daha sonra Tehran Universitetində qərb fəlsəfəsi üzrə magistr və doktorluq dərəcələrinə yiyələnib. Onun doktorluq işi alman filosofu İmmanuel Kantın fəlsəfəsinə həsr olunub və o, Kant haqqında bir neçə kitabın müəllifidir.
Siyasi karyerası və məsuliyyətləri
Siyasi baxımdan Laricani "praqmatik mühafizəkar" hesab olunur. 1982-ci ildə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) qoşulub və 1992-ci ildə komandan müavini vəzifəsinə qədər yüksəlib. Onun tutduğu əsas vəzifələr:
Parlament sədri (2008-2020): Daxili və xarici siyasətin qanunvericilik bazasının formalaşdırılmasında həlledici rol oynayıb.
Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi (2005-2007): İranın nüvə proqramı üzrə aparıcı danışıqlarçı olub.
Radio və Televiziya rəhbəri (1997-2004): Medianın inqilab dəyərlərinə uyğun idarə olunmasına nəzarət edib.
Mədəniyyət naziri (1994-1997): Haşimi Rəfsəncaninin hökumətində fəaliyyət göstərib.
2026-cı il müharibəsi və Laricaninin mövqeyi
2026-cı ilin fevralında Omanın vasitəçiliyi ilə keçirilən dolayı danışıqlarda Laricani Tehranın sülhə müsbət baxdığını, lakin Vaşinqtondan konkret təklif almadığını bildirmişdi. 28 fevralda başlayan genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlardan sonra isə o, ABŞ-ı İsrailin "tələsinə düşməkdə" ittiham edib. Laricani vurğulayıb ki, İran qonşu ölkələrə hücum etmək niyyətində deyil, lakin ABŞ-ın istifadə etdiyi bütün hərbi bazaları hədəf alacaq.
Martın 17-də İsrail Laricaninin xüsusi əməliyyat nəticəsində öldürüldüyünü bəyan edib.
