ArabAZ Analitik Təhlil Mərkəzi
İraqda növbəti parlament və ümumi seçkilər yaxınlaşdıqca, dövlət qurumları məzhəbçi və təfriqəçi ritorikanın yenidən siyasi mübarizə meydanına qayıtmasının qarşısını almaq üçün qəti addımlar atmağa başlayıb. İraq Ali Məhkəmə Şurası istintaq məhkəmələrinə və Baş Prokurorluq orqanlarına mediada və sosial şəbəkələrdə məzhəb ayrı-seçkiliyi ehtiva edən ifadə və terminlərin istifadəsini yaxından izləməyi tapşırıb. Göstərişə əsasən, siyasi və ya şəxsi maraqlar naminə cəmiyyətdə fitnə və nifaq salmaq üçün bu cür çağırışlardan istifadə edən şəxslərə qarşı dərhal qanuni tədbirlər görüləcək.
Bu təşəbbüs olduqca həssas bir mərhələdə gündəmə gəlib. Hakim koalisiya sayılan "Dövləti İdarəetmə Koalisiyası" son iclasında məzhəbçi ritorikanı qətiyyətlə rədd etdiyini və Konstitusiyaya, eləcə də qanunvericiliyə zidd olan bu cür çıxışları təbliğ edənlərin mütləq məsuliyyətə cəlb olunacağını bəyan etmişdi. Bu addımın seçki kampaniyası ilə birbaşa əlaqəli olduğu aydındır; belə ki, İraqda seçki prosesləri əksər hallarda tərəfdarları səfərbər etmək üçün alt-kimliklərin, məzhəb və bölgə ziddiyyətlərinin qabardıldığı bir platformaya çevrilir.
Sosial media məkanının genişlənməsi ilə məzhəbçi çıxışlar artıq yalnız rəsmi siyasi bəyanatlar və partiya tribunaları ilə məhdudlaşmır; qısa videolar, paylaşımlar və rəqəmsal kampaniyalar vasitəsilə sürətlə yayılaraq ictimai gərginliyi qızışdırır. Məhkəmə sisteminin prosesə birbaşa müdaxiləsi məsələni siyasi və ya dini nəsihətlər səviyyəsindən birbaşa cinayət və hüquqi məsuliyyət müstəvisinə çıxarır. Rəqəmsal platformalarda müqəddəs rəmzlərin və dini şəxsiyyətlərin qarşılıqlı təhqir olunmasının artması seçki yarışının proqram və islahatlar üzərində deyil, məzhəb qarşıdurması zəminində aparılacağı barədə narahatlıqları yenidən alovlandırıb. İllərlə davam etmiş daxili məzhəb müharibələrinin acı xatirələrini hələ də unutmayan İraq cəmiyyəti üçün bu cür qızışdırıcı çağırışlar son dərəcə təhlükəlidir.
Buradakı ən böyük çətinlik məzhəbçi çıxışların hər zaman açıq və birbaşa olmamasıdır. Bu ritorika çox vaxt tarixi məzlumiyyət iddiaları, (əsasən şiələrin çox istifadə etdiyi) müəyyən ictimai təbəqələrə şübhə ilə yanaşma, dini simvollardan sui-istifadə və ya siyasi rəqibi siyasi layihə rəqibi kimi deyil, yad bir məzhəb və ya bölgənin nümayəndəsi kimi təqdim etmək şəklində gizlənir. Bu baxımdan məhkəmə və hüquq-mühafizə orqanları üçün qanuni siyasi tənqidlə məzhəbçi təhrikçilik arasındakı incə sərhədi müəyyən etmək ən mürəkkəb sınaqlardan biri olacaq.
Təşəbbüsün uğuru açılacaq cinayət işlərinin sayından daha çox, məzhəb nifaqından seçki aləti kimi istifadənin qarşısını almaq çəkindiriciliyindən asılıdır. Məqsəd nifrət nitqinin siyasi qazancını onun yaradacağı hüquqi cəzadan daha baha etməkdir. Eyni zamanda bu tədbirlər siyasi tənqidi boğmaq və rəqibləri susdurmaq vasitəsinə çevrilməməlidir. Qarşıdakı seçkilərdə İraq təkcə seçki qutularının təhlükəsizliyini deyil, həm də siyasi mühitin ümummilli vətəndaşlıq prinsipləri üzərində qalmasını təmin etmək imtahanını verəcək.
