BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
Şimali İrlandiyanın Belfast şəhərində Yeni il gecəsi yüzlərlə insan Böyük Britaniya həbsxanalarında aclıq aksiyası keçirən Palestine Action hərəkatının fəallarına dəstək məqsədilə küçələrə çıxıb. Aksiya iştirakçıları üçün bu etiraz təkcə bugünkü hadisələrlə deyil, həm də 1981-ci ildə Şimali İrlandiyada baş vermiş tarixi aclıq aksiyalarının xatirələri ilə sıx bağlıdır.
Etirazlar şəhərin məşhur Falls Road ərazisində keçirilib. Burada illərdir yanaşı mövcud olan irland respublikaçı və fələstinli mövzulu divar rəsmləri, beynəlxalq həmrəylik simvoluna çevrilmiş “Beynəlxalq Divar” fonunda səslənən şüarlar Belfastın siyasi yaddaşını yenidən gündəmə gətirib. Divar boyunca 2023-cü ilin dekabrında İsrailin hava zərbəsi nəticəsində həlak olmuş fələstinli şair Refaat Alareerin şeirləri də yer alır.
Son günlər bu divarlarda yeni yazılar və adlar peyda olub. 1981-ci il aclıq aksiyalarının simvolu olan Bobby Sandsin portretləri ilə yanaşı, hazırda Böyük Britaniya həbsxanalarında aclıq edən dörd Palestine Action fəalının adları yazılıb.
Etirazda çıxış edən həmkarlar ittifaqı fəalı Patrisia Makkioun bildirib ki, Belfast heç vaxt etiraz və insan haqları uğrunda mübarizənin susdurulmasına razı olmayıb.
Onun sözlərinə görə, saxlanılan fəallar ədalətsiz şəraitdə tutulur və Fələstində baş verənlərə diqqət çəkmək üçün son çarə olaraq aclıq aksiyasına əl atıblar.
Aclıq aksiyası və Britaniya hökumətinə çağırış
Belfastdakı etiraz beynəlxalq miqyasda genişlənən kampaniyanın tərkib hissəsidir. Kampaniya iştirakçıları Böyük Britaniya hökumətini dörd məhbusun sağlamlıq vəziyyəti ağırlaşmadan müdaxilə etməyə çağırır. Fəallar məhkəmə qərarı olmadan uzun müddət həbsdə saxlanıldıqlarını bildirir və aclıq aksiyasını son çıxış yolu kimi dəyərləndirirlər.
Britaniya höküməti isə Palestine Action hərəkatını terror təşkilatı adlandırıb.
Məlumata görə, saxlanılanlar Bristoldakı Elbit Systems şirkətinin Böyük Britaniya filialında və Oksfordşirdə yerləşən Kral Hərbi Hava Qüvvələri bazasında baş vermiş insidentlərlə əlaqədar ittiham olunurlar. Onlar ittihamları qəbul etmir və girov müqabilində azadlığa buraxılmağı tələb edirlər.
Aclıq aksiyasında olanlardan Hiba Muraisi 63-cü, Teuta Hoca 57-ci, Kamran Əhməd 56-cı, Lui Kiaramello isə 43-cü gündür qida qəbul etmir. Hoca və Əhməd artıq xəstəxanaya yerləşdirilib. Kampaniya təşkilatçıları bunu 1981-ci ildən bəri Böyük Britaniyada baş vermiş ən geniş aclıq aksiyası adlandırırlar.
1981-ci il hadisələri
1981-ci ildə Şimali İrlandiyada respublikaçı məhbusların aclıq aksiyası zamanı on nəfər həyatını itirmişdi. Onlardan biri, aksiya lideri Bobby Sands, aclıq aksiyası zamanı Britaniya parlamentinə deputat seçilmişdi. Aksiya zamanı Britaniya hökumətinə rəhbərlik edən Marqaret Tetçer ictimaiyyət qarşısında sərt mövqe nümayiş etdirsə də, sonradan çıxış yolu axtarmağa məcbur olmuşdu.
Həmin dövrdə 55 gün aclıq edən və sonradan Sinn Fein partiyasından deputat olan Pat Sheehan bildirib ki, hazırkı aclıq aksiyası davam edərsə, ölüm riski realdır.
Onun sözlərinə görə, 40 gündən sonra aclıq aksiyası həyati təhlükə mərhələsinə keçir və fiziki zəiflik kəskin şəkildə artır.
Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, İrlandiyada Fələstin məsələsinə xüsusi həssaslıq var. Bunun səbəbi ölkənin özünün kolonial keçmişi və uzunmüddətli siyasi mübarizə təcrübəsidir. İrlandiya 2024-cü ildə Fələstin dövlətini tanıyıb və Cənubi Afrikanın Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində İsrailə qarşı qaldırdığı iddiaya qoşulub.
Bununla yanaşı, aktivistlər hökumətin addımlarını kifayət qədər sərt hesab etmir və İsrailin qanunsuz məskunlaşmaları ilə ticarəti qadağan etməyi nəzərdə tutan qanun layihəsinin illərdir dondurulmasını tənqid edirlər.
Belfast küçələrində etiraz edənlər isə bildirirlər ki, bu həmrəylik milli kimlikdən deyil, humanist dəyərlərdən qaynaqlanır.
