BAKI,VOA
Əsrlər boyu samuraylar Yaponiya cəmiyyətində nüfuzlu bir mövqeyə sahib idilər. 12-ci əsrdə meydana gələn samuraylar hərbi elit təbəqə olaraq tanınır və döyüşlərdə məşhur katanalardan istifadə edirdilər. Onların bu güclü mövqeyi Meici dövrünə qədər davam etdi. Bu dövr Yaponiyanın böyük islahatlar yaşadığı bir zaman kəsiyi idi. Cəmiyyətdə bu dəyişiklikləri dəstəkləyənlərlə yanaşı, onlara kəskin qarşı çıxanlar da var idi. İslahatlar nəticəsində imtiyazlarını itirən samuraylar artan narazılıqdan faydalanaraq Meici imperiya ordusuna qarşı Satsuma üsyanını təşkil etdilər.
1877-ci ildə baş verən Satsuma üsyanı Yaponiyada böyük bir münaqişə idi və samurayların modernləşməyə qarşı son böyük müqaviməti hesab olunurdu. Üsyanın əsas səbəbi samurayların imtiyazlı statusunun ləğv edilməsi, maaşlarının kəsilməsi və hamı üçün məcburi əsgərlik xidmətinin tətbiqi idi. Bu qərarlar onların ənənəvi döyüşçü sinfi rolunu kökündən zəiflətdi.
Üsyanın rəhbəri və hərəkatın başlanğıcı
Üsyanın rəhbəri Saigo Takamori əvvəllər imperiya ordusunun liderlərindən biri olmuş və Boşin müharibəsində iştirak etmişdi. O, dövrün "üç şöhrətli insanı"ndan biri kimi tanınırdı (digər iki nəfər Okubo Toşimici və Kido Takayoşi idi). Başlanğıcda modernləşməni dəstəkləyən Saigo, samurayların kənara atılmasından və dəyişikliklərin sürətindən məyus olaraq üsyana başçılıq etdi.
1877-ci ilin yanvarında başlayan üsyanda Saigo və təxminən 20,000 nəfərlik qüvvəsi Kaqoşima bazasından Kumamoto qalasına doğru yürüş etdilər. Təxminən iki ay sonra məğlub olsalar da, ruhdan düşməyərək imperiya qüvvələrinə qarşı Tabaruzaka döyüşünü başlatdılar. 3-20 mart tarixlərində baş verən bu döyüşdə Saigo 15,000 nəfərlik qüvvə ilə 90,000 nəfərlik nəhəng imperiya ordusuna qarşı mübarizə apardı.
Şiroyama döyüşü: Bir dövrün sonu
24 sentyabr 1877-ci ildə baş verən Şiroyama döyüşü Satsuma üsyanının son nöqtəsi oldu. Saigo Takamorinin samurayları bu dəfə qərb hərbi taktikasını mənimsəmiş və Yapon militarizminin "atası" kimi tanınan Yamagata Aritomonun rəhbərlik etdiyi təcrübəli ordu ilə qarşılaşdılar.
Saigo və qalan 500 samuray Kaqoşimaya baxan Şiroyama yüksəkliyinə çəkildilər. Yamagatanın qüvvələri təpəni mühasirəyə alaraq geniş istehkamlar qurdu və hərbi gəmilərlə ərazini bombardman etdi. 23 sentyabrda təslim olmaq tələbini rədd edən samuraylara qarşı tam miqyaslı hücum başladı.
Sayı və silah üstünlüyünə baxmayaraq, samuraylar katanaları ilə cəsarətlə döyüşdülər. Saigo Takamori ağır yaralandıqdan sonra samuray ənənəsinə uyğun olaraq seppuku (ritual intihar) edərək həyatına son verdi. Beppu Şinsukenin rəhbərliyi ilə qalan son samuraylar da qılınclarını çəkərək təpədən aşağı son hücumlarını etdilər və hamısı qəhrəmancasına həlak oldular.
Üsyanın iqtisadi və hərbi təsirləri
Satsuma üsyanı Yaponiya iqtisadiyyatı və dövlət quruluşu üçün dərin izlər buraxdı:
Maliyyə iflası: Üsyanı yatırmaq üçün ¥420,000,000 sərf olundu ki, bu da Meici hökumətini faktiki olaraq iflas həddinə çatdırdı.
Valyuta islahatı: Ölkə qızıl standartından imtina etməyə və kağız pullara keçməyə məcbur oldu.
Vergi güzəşti: İqtisadiyyatı sabitləşdirmək üçün yer vergisi 3%-dən 2.5%-ə endirildi.
Modernləşmənin sürətlənməsi: Üsyan müasir ordunun zəruriliyini sübut etdi. Bu isə milli dəmiryolu sisteminin, kommunikasiya şəbəkələrinin və müasir istehsalat sahələrinin prioritet sahə kimi inkişafına təkan verdi.
