BAKI, VOA

26 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1205 – Latın İmperiyası qüvvələri Konstantinopola nəzarəti möhkəmləndirmək üçün Balkanlarda hərbi yürüşə başlayıb.

1457 – İngiltərədə II Henrinin hökmranlığı dövründə York və Lankaster nəsilləri arasında siyasi gərginlik artıb.

1551 – Osmanlı dövləti Tripolidə pirat Hüseyn Reis vasitəsilə yeni əraziləri ələ keçirməyə başlayıb.

1788 – Rusiya–Osmanlı müharibəsi zamanı rus qoşunları Dnepr çayı boyunca irəlilədi və bölgədə bir sıra istehkamları ələ keçirdi.

1803 – Fransız kəşfiyyatçısı Louis de Freycinet Hind okeanında yerləşən bir neçə adanı tədqiq etməyə başladı.

1822 – Buenos-Ayresdə müstəqillik tərəfdarlarının bir iclasında “Argentinanın siyasi gələcəyi” haqqında ilk layihələr təqdim olundu.

1833 – Böyük Britaniya Parlamenti köləliyin ləğv edilməsini nəzərdə tutan “Slavery Abolition Act” layihəsini qəbul etdi (qanun rəsmi olaraq avqustda qüvvəyə minəcəkdi).

1861 – Amerika Vətəndaş müharibəsi zamanı Manassas döyüşündən sonra ilk ciddi hərbi müayinə və yaralıların daşınma metodları tətbiq olundu.

1878 – Rus hərbi mühəndisləri Batumi limanını genişləndirmək üçün tikinti işlərinə başladılar.

1891 – Fransa və Rusiya arasında hərbi əməkdaşlığa dair ilkin razılaşma əldə edildi (bu sonradan Antanta blokunun formalaşmasına gətirib çıxardı).

1908 – ABŞ-ın Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FBI) əsasını təşkil edən İstintaq Bürosu yaradıldı.

1917 – Birinci Dünya müharibəsi zamanı Fransanın Verdun şəhərində ağır artilleriya döyüşləri baş verdi.

1921 – Üzeyir Hacıbəylinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası Bakı şəhərində ilk dəfə olaraq yay konserti təşkil etdi.

1936 – İspaniya vətəndaş müharibəsi fonunda Madriddə respublikaçı qüvvələr yeni hərbi komissarlıq sistemi elan etdilər.

1945 – Böyük Britaniyada keçirilən parlament seçkilərində Uinston Çörçill müxalifətə keçdi; baş nazir postuna Clement Attlee gəldi.

1956 – Misir prezidenti Camal Əbdülnasir Süveyş kanalını milliləşdirdiyini elan etdi.

1963 – Sovet İttifaqı, ABŞ və Böyük Britaniya arasında nüvə sınaqlarının qadağan olunmasına dair müqavilə bağlandı (Partial Test Ban Treaty).

1971 – Apollon 15 missiyasının astronavtları Kennedi Kosmik Mərkəzindən Ay səfərinə başladılar.

1984 – SSRİ-nin qadın atletləri Los-Anceles Yay Olimpiya Oyunlarını boykot etməyə başladı.

1990 – Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyündən istefa verən ilk yüksək rütbəli şəxs Eduard Şevardnadze oldu.

1988 – Ermənistan SSR-də milli azadlıq hərəkatı çərçivəsində yeni mitinqlər keçirilib.

1989 – ABŞ Konqresi Mərkəzi Amerikanın maliyyələşdirilməsi ilə bağlı debatlar aparıb, El-Salvador planına qarşı çıxışlar güclənib.

1991 – Çexoslovakiyada demokratik islahatlar çərçivəsində yeni hökumət formalaşdırılıb.

1992 – Bosniya müharibəsi fonunda BMT qüvvələri Sarayevo aeroportu yaxınlığında ilk müşahidə missiyasını yerləşdirib.

1993 – Azərbaycanda Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) yeni neft ixrac strategiyası hazırladığını açıqlayıb.

1994 – Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Ruandada soyqırıma cavab olaraq humanitar yardım proqramını gücləndirib.

1995 – Çin Xalq Respublikası Tayvan boğazında hərbi təlimlərə başlayaraq ABŞ-a xəbərdarlıq edib.

1996 – ABŞ-da təhlükəsizlik qüvvələri Atlanta Olimpiadası zamanı baş verən bomba partlayışı ilə bağlı istintaqı genişləndirib.

1997 – Türkiyədə Refah Partiyasının bağlanmasından sonra yeni mühafizəkar partiyaların qurulacağı elan olunub.

1998 – Rusiya ilə Yaponiya arasında Kuril adaları üzrə danışıqlar nəticəsiz başa çatıb.

1999 – Hindistanın Kargil müharibəsində Pakistan qüvvələrinə qarşı qələbə əldə etməsi münasibətilə “Kargil Vijay Diwas” günü elan olundu.

2000 – Hindistan parlamentində Kəşmir münaqişəsinə dair müzakirələr zamanı gərgin debatlar yaşanıb.

2001 – Avropa Komissiyası Rumıniya və Bolqarıstanın üzvlük meyarlarına cavab vermədiyini bəyan edib.

2002 – Sudan hökuməti ilə Cənubi Sudan liderləri arasında “Naivaşa razılaşmalarının” ilkin maddələri müzakirə olunub.

2003 – ABŞ ordusu İraqda üsyançılara qarşı Mosul bölgəsində yeni əməliyyata başlayıb.

2004 – Gürcüstanda Acarıstan bölgəsinin muxtariyyət statusu ilə bağlı konstitusiya dəyişiklikləri gündəmə gəlib.

2005 – ABŞ Kolumbiya ştatında “Discovery” kosmik gəmisinin sonuncu buraxılışı həyata keçirildi.

2006 – İsrail ordusu Livanın cənubuna havadan və qurudan hücumlarını genişləndirdi (İkinci Livan Müharibəsi).

2007 – NATO qüvvələri Əfqanıstanda genişmiqyaslı əməliyyat çərçivəsində Hilmand əyalətində yeni nəzarət məntəqəsi qurub.

2008 – Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev Qafqazda sabitliyə dair çıxışında Gürcüstanı ittiham edib.

2009 – Nigeriyada radikal “Boko Haram” hərəkatı hökumət qüvvələri ilə silahlı qarşıdurmaya girib.

2010 – Pakistanın Sind əyalətində baş verən daşqınlar nəticəsində minlərlə insan evsiz qalıb.

2011 – Norveçdə baş verən terror hücumları ilə bağlı istintaq materialları ictimaiyyətə təqdim olunub.

2012 – Böyük Britaniyanın paytaxtı Londonda XXX Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimi keçirildi.

2013 – Misirdə Mursi tərəfdarlarının etirazları zamanı təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən azı 70 nəfər öldürülüb.

2014 – Qəzzada atəşkəs razılaşması əldə olunmayıb – humanitar böhran daha da dərinləşib.

2015 – BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı Avropadakı miqrant axını ilə bağlı fövqəladə çağırış edib.

2016 – Türkiyədə çevriliş cəhdindən sonra fövqəladə vəziyyət rejimi rəsmən qüvvəyə minib.

2017 – İraq ordusu Mosul əməliyyatından sonra Kərkük ətrafında yeni mövqelər qurduğunu elan edib.

2018 – Yunanıstanın Atika bölgəsində baş verən meşə yanğınlarında 100-dən çox insan həyatını itirdi – bu, ölkə tarixində ən ölümcül yanğın kimi qeydə alındı.

2019 – Venesuelada prezident Maduroya qarşı yeni beynəlxalq sanksiyalar paketi BMT-də müzakirə olunub.

2020 – COVID-19 pandemiyası fonunda Avropa İttifaqı 750 milyard avroluq yardım paketi ilə bağlı yekun razılığa gəlib.

2021 – İtaliyada ekstremal istilər nəticəsində enerji böhranı yaşanıb – bir neçə bölgədə elektrik kəsilib.

2022 – Qazaxıstanda konstitusiya islahatları çərçivəsində prezidentlik səlahiyyətlərinə dair yeni dəyişikliklər qəbul edilib.

2023 – Niger Respublikasında hərbi çevriliş baş verdi; prezident Mohamed Bazoum saxlanıldı və ordu hakimiyyəti ələ keçirdi.

2024 – Yaponiya və Cənubi Koreya arasında iqtisadi əməkdaşlıq forumunda süni intellekt və kvant texnologiyaları üzrə ortaq araşdırma mərkəzinin yaradılması elan edildi.