BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
28 aprel 1967-ci ildə dünya boksunun əfsanəvi siması Məhəmməd Əli ABŞ ordusuna çağırışı qəbul etməkdən imtina etdi və bu qərar onun karyerasında dönüş nöqtəsinə çevrildi.
Əli bu addımını dini inancları ilə əsaslandıraraq Vyetnam müharibəsində iştirak etməyəcəyini bildirdi. Bu qərardan dərhal sonra o, ağır çəki üzrə dünya çempionu titulundan məhrum edildi və boks fəaliyyətindən uzaqlaşdırıldı.
Karyeranın yüksəlişi və dönüş nöqtəsi
Əsl adı Kassius Marsellus Kley olan Əli 1964-cü ildə İslam dinini qəbul etdikdən sonra adını dəyişmişdi. O, 1960-cı ildə 1960-cı il Roma Olimpiadası qızıl medal qazanaraq beynəlxalq arenada tanınmağa başlamışdı.
1964-cü ildə Sonni Liston üzərində qələbə qazanaraq ağır çəki üzrə dünya çempionu oldu və qısa müddətdə boks tarixinin ən parlaq ulduzlarından birinə çevrildi.
Məhkəmə və qadağa
Əli 1967-ci ildə hərbi xidmətə getməkdən imtina etdiyinə görə məhkəmə tərəfindən günahkar elan edildi. O, 5 il həbs cəzasına məhkum edildi, 10 min dollar cərimələndi və 3 il müddətinə boksdan uzaqlaşdırıldı. Lakin qərardan apellyasiya şikayəti verildiyi üçün həbsə alınmadı.
1971-ci ildə ABŞ Ali Məhkəməsi onun hökmünü ləğv etdi və bu qərar ABŞ tarixində mühüm hüquqi presedentlərdən biri hesab olunur.
Rinqə qayıdış və tarixi döyüşlər
Əli 1970-ci ildə rinqə qayıtdı və 1971-ci ildə Co Freyzer ilə keçirilən “Əsrin döyüşü”ndə ilk peşəkar məğlubiyyətini aldı.
1974-cü ildə Corc Forman üzərində qələbə qazanaraq məşhur “Rumble in the Jungle” döyüşündə çempion titulunu geri aldı.
1975-ci ildə Filippində keçirilən “Thrilla in Manila” döyüşündə yenidən Co Freyzeri məğlub edərək boks tarixində ən yaddaqalan qarşılaşmalardan birinə imza atdı.
Əli üç dəfə ağır çəki üzrə dünya çempionu olmuş nadir boksçulardandır. 1984-cü ildə ona Parkinson xəstəliyi diaqnozu qoyuldu. O, 3 iyun 2016-cı ildə vəfat edib.
Onun 1967-ci ildəki qərarı yalnız idman tarixində deyil, həm də vətəndaş hüquqları və fərdi azadlıqlar baxımından mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.
