BAKI,VOA
1956-cı il mayın 21-də ABŞ Sakit okeanda yerləşən Bikini Atollu ərazisində təkmilləşdirilmiş hidrogen bombasının ilk hava sınağını həyata keçirdi. Saat fərqinə görə hadisə ABŞ ərazisində hələ mayın 20-si hesab olunurdu. Bu sınaq hidrogen bombalarının havadan istifadə edilə bilən silaha çevrildiyini göstərdi və nüvə silahlanma yarışının yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirdi.
ABŞ 1946-cı ildən etibarən Bikini Atollunda nüvə silahlarını sınaqdan keçirməyə başlamışdı. Lakin ilk nüvə bombaları iri həcmli olduğundan əsasən yerüstü üsulla partladılırdı. 1956-cı ildə həyata keçirilən uğurlu sınaq isə belə silahların təyyarədən atılmasının praktik olaraq mümkün olduğunu sübut etdi.
Hidrogen bombası B-52 Stratofortress tipli strateji bombardmançı təyyarə vasitəsilə 50 min futdan çox yüksəklikdən buraxılmışdı. Partlayış təxminən 15 min fut yüksəklikdə baş verdi. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, bombanın gücü 15 meqaton və ya daha çox idi. Bu göstərici milyonlarla ton trotil partlayıcısına bərabər hesab olunurdu.
Şahidlərin sözlərinə görə, partlayış nəticəsində yaranan alov topunun diametri ən azı 6 kilometrə yaxın idi və parlaqlığı yüzlərlə Günəş işığına bərabər görünürdü.
Sınaq ABŞ və Sovet İttifaqı arasında davam edən nüvə silahlanma yarışını daha da sürətləndirdi. Sovet İttifaqı ilk hidrogen bombasını 1953-cü ildə sınaqdan keçirmişdi. 1955-ci ildə isə Sibirdə təyyarədən atılan hidrogen bombası sınağı həyata keçirilmişdi. ABŞ-ın Bikini Atollunda keçirdiyi daha güclü sınaq Vaşinqtonun strateji üstünlüyünü nümayiş etdirmək məqsədi daşıyırdı.
1956-cı ildə baş verən açıq hava nüvə partlayışı alimlər və ekoloqlar arasında ciddi narahatlıq yaratdı. Radiasiyanın insanlara, heyvanlara və ətraf mühitə təsiri ilə bağlı müzakirələr genişləndi. Sonrakı illərdə ABŞ və digər ölkələrdə açıq hava nüvə sınaqlarının qadağan olunmasını tələb edən hərəkat gücləndi.
Nəticədə 1963-cü ildə ABŞ, Sovet İttifaqı və Böyük Britaniya arasında imzalanan nüvə sınaqlarının məhdudlaşdırılması müqaviləsi atmosferdə və sualtı nüvə sınaqlarını qadağan etdi.
