BAKI,AzerVoice, Fərid Mikayılov
Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kosmik Agentliyi NASA tərəfindən dəstəklənən yeni bir araşdırma, kosmosa göndərilən insan qan hüceyrələrinin bioloji qocalmanı sürətləndirən dəyişikliklərə məruz qaldığını ortaya çıxarıb.
Cell Stem Cell jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (ISS) dörd fərqli SpaceX missiyası çərçivəsində göndərilən insan hematopoetik kök və progenitor hüceyrələri (HSPC-lər) 32–45 gün kosmosda qaldıqdan sonra sağlam yeni hüceyrə istehsal etmək qabiliyyətlərini itirməyə başlayıb. Tədqiqat zamanı, həmçinin DNT zədələnməsi və telomerlərin qısalması kimi qocalmanı sürətləndirən bioloji əlamətlər də qeydə alınıb.
“Kosmos insan bədəni üçün son stres testidir. Bu nəticələr göstərir ki, mikroqravitasiya və kosmik radiasiya kimi amillər qan kök hüceyrələrinin molekulyar qocalmasını sürətləndirə bilər”- deyə araşdırmanın müəlliflərindən və Kaliforniya San Dieqo Universitetinin Sanford Kök Hüceyrə İnstitutunun direktoru, professor Katriona Ceymison bildirib.
Alimlər vurğulayıb ki, hüceyrələr Yerə qaytarıldıqda daha sağlam mühitdə müəyyən dərəcədə bərpa olunsa da, bütün zədələr tamamilə aradan qalxmayıb. Bu isə uzunmüddətli kosmik missiyalarda kosmonavtların sağlamlığının qorunması üçün yeni tədbirlərin görülməsini zəruri edir.
Tədqiqat qrupu növbəti mərhələdə real kosmonavtlarda eyni molekulyar dəyişikliklərin müşahidə olunub-olunmadığını araşdırmağı və qocalmaya qarşı tibbi və ya genetik həll yolları inkişaf etdirməyi planlaşdırır.
“Bu dəyişiklikləri anlamaq təkcə uzunmüddətli kosmik missiyalarda kosmonavtları qorumaq üçün deyil, həm də Yer üzündə insan qocalmasını və xərçəng kimi xəstəlikləri daha yaxşı modelləşdirmək üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır”- deyə o vurğualyıb.
