Tarixdə elə bir xalq olub ki, 12 əsr boyunca aclıq, qorxu və yorğunluq nə olduğunu bilmədən firavanlıq içində yaşayıb, lakin sonda öz dili ilə bəla istəyib. Bu, qədim Ərəbistanın ən zəngin və inkişaf etmiş sivilizasiyalarından biri olan Səba qövmünün və onların əfsanəvi paytaxtı Mərib şəhərinin ibrətamiz hekayəsidir.
Mərib səddi və iki cənnət bağı
Mərib sadəcə səhrada kiçik bir oazis deyildi. Qurani-Kərimdə "sağda və solda iki cənnət bağı" kimi vəsf edilən bu diyar misilsiz mühəndislik möcüzəsi olan Mərib səddi sayəsində çiçəklənirdi. Dağlardan gələn sel suları bu nəhəng bəndin arxasında toplanır, mükəmməl suvarma kanalları vasitəsilə tarlalara paylanırdı. İnsanlar quraqlıqdan qorxmur, hər mövsüm bol məhsul yığırdılar. Təfsir kitablarında qeyd olunur ki, səbətlə ağacların altından keçən qadının səbəti əl vurmadan yerə tökülən meyvələrlə dolurdu.
Səba xalqına bəxş edilən ən böyük nemətlərdən biri də kəndlər arasındakı təhlükəsiz və bir-birinə çox yaxın məsafədə yerləşən yollar idi. Qədim dövrlərdə səyahət aclıq, susuzluq və quldur basqınları səbəbilə həyati təhlükə daşıdığı halda, Səba ərazisində yolçular bir neçə addımlıqda digər kəndi görür, azuqə daşımağa ehtiyac duymadan gecə-gündüz təhlükəsiz hərəkət edirdilər.
Nankorluq və tarixin ən qəribə duası: "Rəbbimiz, səfərlərimizin arasını uzaqlaşdır!"
İllər keçdikcə gələn nəsillər bu nemətləri təbii və daimi bir haqq kimi qəbul etməyə başladılar. Onlardan tələb olunan yalnız verilən ruzidən yeyib Allaha şükür etmək idi. Lakin onlar şükürdən üz döndərdilər.
Varlı təbəqə kasıbların da eyni dərəcədə rahat səyahət etməsindən narahat oldu, öz dəbdəbəli karvanları ilə lovğalana bilməməkdən şikayətləndi. Beləliklə, rahatlıqdan bezərək tarixin ən qəribə bədduasını etdilər: "Rəbbimiz, səfərlərimizin arasını uzaqlaşdır!" (Səba surəsi, 19). Onlar təhlükəsiz və qısa yolların əvəzinə uzaq, çətin və yorucu məsafələr tələb etdilər.
Ərim seli: Möhtəşəm sivilizasiyanın dağılması
Nemətə nankorluğun cəzası olaraq bənd dağıldı və Quranda qeyd olunan dağıdıcı "Ərim seli" (Seyl əl-Arim) bütün şəhəri ağuşuna aldı. İllərdir toplanan nəhəng su kütləsi bağları, evləri və suvarma kanallarını yerlə-yeksan etdi.
Fəlakətdən sonra zəngin meyvə bağlarının yerində yovşan və bir neçə sidr ağacından başqa heç nə qalmadı.
Darmadağın olan xalq və unudulmaz ibrət
Məhsuldar torpaqlar və su sistemi məhv olduqdan sonra Səba xalqı həqiqətən də uzaq səfərlərə çıxmaq məcburiyyətində qaldı. Lakin bu dəfə ticarət üçün deyil, sağ qalmaq və sığınacaq tapmaq üçün köç etdilər. Qurani-Kərimin ifadəsi ilə desək: "Biz onları darmadağın etdik və dildən-dilə gəzən əfsanələrə (rəvayətlərə) çevirdik" (Səba surəsi, 19).
Böyük tayfalar Oman, Hicaz, İraq və Şam istiqamətinə səpələndi. Beləliklə, möhtəşəm Səba krallığı var-dövlətin deyil, nemətə nankorluğun və şükürsüzlüyün gətirdiyi acı sonun ibrət dərsinə çevrildi.
