BAKI, AzerVoice, Fərid Mikayılov
Dünyada sürətlə yayılan mikroplastiklərin insan orqanizminin ən dərin toxumalarına qədər sirayət etdiyi təsdiqlənib. Yeni araşdırmalar bu hissəciklərin artıq yalnız qida, içki və havada deyil, həmçinin bağırsaq, beyin və reproduktiv orqanlarla yanaşı, sümüklərin dərinliklərində də toplandığını göstərib.
Osteoporosis International jurnalında dərc edilən və 62 elmi işin təhlilinə əsaslanan araşdırmaya görə, diametri 5 millimetrdən kiçik olan mikro- və nanoplastiklər sümük sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilər.
Braziliyanın Campinas Dövlət Universitetindən tibb mütəxəssisi Rodriqo Bueno de Oliveyra bildirib ki, mikroplastiklərin sümük iliyi kimi dərin toxumalara qədər çatması maddələr mübadiləsində pozuntulara səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, bu, insan orqanizminin dayanıqlığı üçün “narahatedici siqnaldır”.
Heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrdə plastik hissəciklərin sümük böyüməsini ləngitdiyi, sümük onarımı və inkişafında mühüm rol oynayan osteoklast hüceyrələrinə ziyan vurduğu aşkar edilib. Bu isə sümüklərin zəifləməsinə, deformasiyalara və sınma riskinin artmasına yol aça bilər. Laboratoriya sınaqları həmçinin mikroplastiklərin hüceyrə qocalmasını sürətləndirdiyini, iltihabi reaksiyaları artırdığını üzə çıxarıb.
Ekspertlər hələ ki, nəticələrin insanlar üzərində tam sübut olunmadığını desələr də, artmaqda olan osteoporoz (sümük əriməsi) hallarının mikroplastik təsiri ilə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edirlər.
Məlumatlara görə, hər il dünyada ən azı 400 milyon ton plastik istehsal olunur ki, bu da 1,8 milyard ton istixana qazı emissiyasına səbəb olur. Alimlər bu “gözardı edilən təhlükənin” daha dərindən araşdırılmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Mütəxəssislər fərdi səviyyədə içməli suyun filtrdən keçirilməsini, plastik butulkalardan uzaq durmağı və sintetik geyimlərin istifadəsini azaltmağı mikroplastik təsirini minimuma endirmək üçün əsas addımlar kimi tövsiyə edirlər.
