BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
Ramazan ayı gəlişi ilə ərəb ölkələrində istehlak vərdişləri kökündən dəyişir. İqtisadi çətinliklərə baxmayaraq, qida xərcləri ilin digər ayları ilə müqayisədə 25-50% artır.
Dubay Ticarət və Sənaye Palatası və Misir Daxili Ticarətin İnkişafı Departamentinin məlumatlarına görə, təkcə Misirdə Ramazan ayında qida istehlakı təxminən 100 milyard funt sterlinqə (təxminən 2 milyard dollar) çatır. Bu, normal aylardakı istehlakdan iki dəfə çoxdur.
Ərəb dünyasında Ramazan ayının "ən çox satılanlar" siyahısında ilk onluq belədir:
Xurma: Siyahının lideridir. Səudiyyə Ərəbistanı, İraq və Misir ən böyük istehlakçılardır. Bəzi xurma növlərinin illik satışının 90%-i məhz Ramazan öncəsi həyata keçirilir.
Düyü: Strateji məhsuldur. Körfəz ölkələrində "Basmati" düyüsü, Misirdə isə yerli düyü növləri süfrələrin əsasını təşkil edir.
Ət və toyuq: "Qonaqlıq" mövsümü olduğu üçün tələbat 45% artır. Körfəzdə quzu ətinə, Misir və Şam bölgəsində isə mal ətinə üstünlük verilir.
Qablaşdırılmış su: Satış sayına görə liderdir. Xüsusilə məscidlərdə paylanan kiçik qablaşdırmalar satışları rekord həddə çatdırır. Səudiyyədə su bazarının həcmi 2025-ci il üçün 2.87 milyard dollar qiymətləndirilir.
Bitki yağları və digər yağlar: Ramazan "qızartmalar ayıdır". Sambusa, lökmat və digər şirniyyatların hazırlanması yağ istehlakını 50% artırır.
Un: Məğrib ölkələrində (Mərakeş, Tunis) "irmik", Şərq ölkələrində isə ağ un müxtəlif xəmir xörəkləri və şirniyyatlar üçün ən çox alınan məhsuldur.
Xüsusi Ramazan içkiləri: Körfəzdə "Vimto" (ildə 30 milyon şüşə), Misir və Şamda isə "Meyxoş", "Tamarind" və "Qamərəddin" içkiləri mədəni eyniyyətin bir parçasına çevrilib.
Şəkər: Şərbətli şirniyyatların (Künəfə, Paxlava, Qatayef) hazırlanması üçün minlərlə ton əlavə şəkər istehlak edilir.
Süd məhsulları: Qatıq (yoqurt) həzmə kömək etdiyi və susuzluğu azaltdığı üçün sahurun vazkeçilməzidir. Şirkətlərin gəlirləri bu ayda 50% artır.
Çərəzlər və quru meyvələr: "Yamiş" adlanan quru meyvələr və çərəzlər həm şirniyyatların bəzədilməsi, həm də desertlər üçün geniş istifadə olunur.
Bu böyük istehlak həm də ciddi bir problemi – qida israfını gündəmə gətirir. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) məlumatına görə, bəzi ərəb ölkələrində Ramazanda hazırlanan yeməklərin 25-50%-i zibilliyə atılır. Bu, iqtisadi canlanmanın dayanıqlı davranışlarla balanslaşdırılmasının vacibliyini göstərir.
