BAKI,VOA
Faşist Almaniyasında sıravi bir hərbi birləşmə olmaqdan çox, özünəməxsus gizli ritualları, rəmzləri, adətləri və daxili okkultizmə (gizli elmlərə) əsaslanan fəlsəfəsi ilə qapalı bir təriqəti xatırladan SS (Schutzstaffel — Mühafizə Dəstələri) təşkilatı, Üçüncü Reyxin törətdiyi ən ağır bəşəri cinayətlərin birbaşa icraçısı olmuşdur. Təşkilatın kiçik bir mühafizə dəstəsindən qlobal bir qorxu imperiyasına çevrilməsi, Almaniyanın Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətindən sonrakı ağır sosial-iqtisadi böhran dövrünə təsadüf edir.
1. Almaniyanın böhranı və Adolf Hitlerin şəxsi qvardiyasının yaranması
Birinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniya dərin iqtisadi tənəzzül, torpaq itkiləri və ölkə valyutasını tamamilə dəyərsizləşdirən hiperinflyasiya ilə üz-üzə qalmışdı. Qalib dövlətlərin tətbiq etdiyi ağır təzminatlar (reparasiyalar) xalq daxilində böyük bir narazılıq və təhqir olunma hissi yaratmışdı. Bu xaotik mühitdə Adolf Hitlerin rəhbərlik etdiyi Millətçi Sosialist Alman Fəhlə Partiyası (NSDAP) sürətlə gücləndi.
Partiyanın daxilində küçə daxili iğtişaşları idarə edən, müxalifləri qorxudan və əsasən nizam-intizamsız veteranlardan, işsizlərdən ibarət olan SA (Hücum Dəstələri) adlı bir hərbi qanad mövcud idi. Hitler bu kütləvi və idarəolunmaz kütləyə tam etibar etmədiyi üçün, 1925-ci ildə həbsdən çıxdıqdan sonra özü üçün tam sadiq və elit mühafizəçilərdən ibarət xüsusi bir dəstənin qurulmasını əmr etdi. Bu yeni hərbi qanada aviasiya termini olan və bombardmançı təyyarəni qoruyan eskadron mənasını verən "Schutzstaffel" (SS) adı verildi.
2. Henrix Himmler faktoru və aqronomluqdan imtina edilən SSRİ məktubları
1929-cu ildə cəmi 280 nəfərlik bu kiçik mühafizə dəstəsinin rəhbərliyinə Henrix Himmler gətirildi. Dindar bir katolik müəllimin ailəsində doğulan, uşaqlıqda fiziki baxımdan zəif və xəstə olan Himmler, eyni zamanda son dərəcə pedant (həddindən artıq dəqiq) və çalışqan xarakteri ilə seçilirdi. Gənclik illərində radikal millətçi dərnəklərə qoşulan Himmler, Almaniyanın düşdüyü bu rəzil vəziyyətin əsas günahkarı kimi yəhudiləri görürdü.
Maraqlı tarixi faktlardan biri də budur ki, peşəcə aqronom (kənd təsərrüfatı mütəxəssisi) olan Himmler, 1920-ci illərin ortalarında Sovet İttifaqına (SSRİ) rəsmi məktublar yazaraq, Ukrayna ərazisindəki kənd təsərrüfatı müəssisələrindən birinə rəhbər (direktor) kimi işə qəbul olunmasını xahiş etmişdi. Əgər Sovet rəhbərliyi o dövrdə gənc Himmlerə müsbət cavab versəydi, bəşəriyyət tarixi bəlkə də tam fərqli bir məcrada inkişaf edəcəkdi. Lakin cavab ala bilməyən Himmler Almaniyada qaldı, Hitlerlə birlikdə məşhur "Pivə qiyamı"nda iştirak etdi və partiya daxilində sürətlə yüksəldi.
3. Uzun bıçaqlar gecəsi və SA qruplaşmasının darmadağın edilməsi
Təşkilatın daxilində SA dəstələrinin rəhbəri Ernst Röm böyük siyasi iddialara sahib idi və öz tabeliyindəki milyonluq kütləni Almaniyanın rəsmi ordusunun əvəzinə əsas hərbi gücə çevirmək istəyirdi. Ernst Römun eyni zamanda homoseksual (eynicinsli əlaqəyə meylli) olması partiya daxilində ciddi müzakirələrə səbəb olsa da, onun böyük təsir gücü var idi. Hitler onun bu ambisiyalarından və hakimiyyəti ələ keçirmə ehtimalından ciddi şəkildə qorxmağa başladı.
Yaranan bu daxili böhrandan istifadə edən Himmler, öz SS dəstələrini SA-ya alternativ olaraq tam nizam-intizamlı və ali irq standartlarına uyğun xüsusi bir elit qüvvə kimi inkişaf etdirdi. 30 iyun - 1 iyul 1934-cü il tarixində tarixlərə "Uzun bıçaqlar gecəsi" kimi daxil olan böyük daxili təmizləmə əməliyyatı həyata keçirildi. SS dəstələri Ernst Röm başda olmaqla bütün SA rəhbərliyini qəfil həbs edərək güllələdi. Bu hadisədən sonra SA öz təsirini tam itirdi, SS isə Reyxin ən qüdrətli təşkilatına çevrildi, kəşfiyyat, polis və təhlükəsizlik sistemləri tamamilə Himmlerin əlində cəmləşdi.
4. Qəti irqi standartlar və XV əsrə qədər araşdırılan şəcərə
Himmler SS-i nasist ideologiyasının mənəvi və bioloji nüvəsinə çevirmək məqsədilə bura qəbul üçün olduqca sərt və amansız meyarlar tətbiq etdi. Təşkilata yalnız boyu 1 metr 70 santimetrdən aşağı olmayan, fiziki cəhətdən tam sağlam və daxili pis vərdişləri olmayan şəxslər seçilirdi.
Ən mühüm şərt isə namizədlərin öz şəcərələrini (nəsil ağacını) XV əsrin sonlarına qədər rəsmi sənədlərlə sübut etmək öhdəliyi idi. Bu araşdırmanın məqsədi namizədin nəslində, ulu babalarında zərrə qədər də olsun yəhudi qanının olmadığını qəti şəkildə dəqiqləşdirmək idi. Bu süzgəcdən keçən gənclər xüsusi hərbi və ideoloji düşərgələrdə "ari irqinin əsgər nümunəsi" kimi yetişdirilirdilər.
5. Anenerbe təşkilatı, Şambala axtarışları və cinayətlərin elmi bəhanəsi
Xristianlığın Almaniyanı zəiflətdiyini iddia edən və qədim bütpərəst alman əcdadlarının adətlərinə qayıtmağı müdafiə edən Himmler, 1935-ci ildə "Anenerbe" (Əcdadların irsi) adlı gizli və mistik bir təşkilat qurdu. Bu təşkilatın əməkdaşları qədim ari irqinin üstünlüyünü sübut etmək məqsədilə dünyanın müxtəlif yerlərinə, o cümlədən Tibetə və Antarktidadakı xüsusi bölgələrə (Yeni Suabiya) elmi və arxeoloji ekspedisiyalar təşkil edir, itmiş Atlantidanı və mistik Şambala ölkəsini axtarırdılar.
Bununla belə, Anenerbe sadəcə xəyali axtarışlarla məşğul olmurdu. Təşkilatın alimləri konsentrasiya düşərgələrinin (ölüm düşərgələrinin) mühafizəçilərinə xüsusi mühazirələr oxuyaraq, yəhudilərin və digər xalqların kütləvi şəkildə məhv edilməsinin bioloji və elmi baxımdan zəruri olduğunu aşılayırdılar. Bu psixoloji laboratoriya işi, düşərgə cəlladlarının mülki insanları öldürərkən daxili vicdan əzabı çəkməməsinə və cinayətləri "elmi bir vəzifə" kimi soyuqqanlılıqla icra etməsinə xidmət edirdi.
6. Vevelsburq qəsri və mərmər döşəmədəki Qara Günəş rəmzi
SS təşkilatının özünəməxsus daxili mistik mərkəzi mövcud idi — bu, Şimali Reyn-Vestfaliya bölgəsində yerləşən orta əsrlərə aid Vevelsburq qəsri idi. Himmler bu qəsri gələcək ari imperiyasının mənəvi və dini mərkəzinə çevirməyi planlaşdırırdı.
Qəsrin daxilində yerləşən nəhəng "Generallar zalı"nın mərmər döşəməsinə xüsusi bir ezoterik rəmz — "Qara Günəş" (Schwarze Sonne) həkk olunmuşdu. Bu rəmz bir-biri ilə kəsişən 12 qədim alman (runik) xəttindən ibarət dairəvi formaya sahib idi və ari irqinin gizli kosmik enerji mənbəyini simvolizə edirdi. Bu gizli zalda SS ali rəhbərliyinin iştirakı ilə gecə vaxtı, şam işığında xüsusi beyət və andiçmə ritualları keçirilirdi ki, bu da şəxslərdə seçilmiş bir elitaya məxsusluq hissini daxili olaraq maksimum dərəcədə gücləndirirdi. Həmin zal və döşəmədəki Qara Günəş rəmzi bu gün də qorunub saxlanılır.
7. Ölü canlar və Vevelsburqa qaytarılan gizli üzüklər
SS-in daxili korporativ mədəniyyətində rəmzlər və estetika mühüm yer tuturdu. Rəssam Karl Dibiç və qrafik-dizayner Valter Hek tərəfindən dizayn edilən, "Hugo Boss" şirkətinin fabriklərində ən yüksək keyfiyyətli parçalardan tikilən xüsusi qara rəngli uniformalar (hərbi geyimlər) bu elitar statusu vizual olaraq vurğulayırdı. Təşkilatın əsas emblemi isə qədim alman əlifbasından götürülmüş və "qələbə" mənasını verən iki şimşək formasındakı runik xətt idi. Hətta o dövrün yazı makinalarının klaviaturasına bu SS loqosunu sürətlə yazmaq üçün xüsusi əlavə düymə də yerləşdirilmişdi.
Digər bir mühüm rəmz isə zabitlərin papaqlarında və xüsusi mükafat üzüklərində yer alan "Ölü baş" (kəllə sümüyü) təsviri idi. Bu təsvir ölüm qarşısında qorxmazlığı ifadə edirdi. O fərqli zabitlərə verilən bu xüsusi gümüş üzüklərin daxili hissəsinə döyüşçünün inisialları qeyd olunurdu. Nizamnaməyə görə, əgər bir SS zabiti döyüşdə həlak olardısa, onun silahdaşları nəyin bahasına olursa-olsun həmin üzüyü onun barmağından çıxarıb Vevelsburq qəsrinə — Himmlerin xüsusi arxivinə çatdırmağa məhkum idilər. Müharibənin sonunda müttəfiq orduları qəsrə yaxınlaşanda Himmler bu üzüklərin düşmən əlinə keçməməsi üçün minlərlə gümüş dövlət nişanını qəsrin yaxınlığındakı dağlarda süni şəkildə törədilən qar uçqunun (lavinanın) altında basdırılmasını əmr etdi. Həmin gizli xəzinə bu günə qədər tapılmayıb.
8. Sol qoltuqaltındakı qanlı döymə və gəlin məktəbləri
Hər bir SS üzvünün sol qoltuğunun altında onun qan qrupunu göstərən xüsusi kiçik bir döymə vurulurdu. Bu addım ilk baxışdan döyüş meydanında təcili tibbi yardım zamanı qan köçürmək üçün praktiki tədbir kimi görünsə də, eyni zamanda təşkilata ömürlük bağlılığın rəmzi idi. Müharibədən sonra bu döymə keçmiş SS üzvlərinin aşkar olunmasında müttəfiqlər üçün əsas sənəd rolunu oynadı. Sıravi Vermaxt əsgərləri sadəcə əmr icraçısı sayılaraq hərbi əsir statusu aldıqları halda, qoltuğunun altında bu döymə olan və ya onu kimyəvi maddələrlə, dərisini soyaraq silməyə çalışıb yerində dərin çapıq saxlayan şəxslər birbaşa müharibə cinayətkarı kimi həbs olunurdular.
Müharibədən əvvəl isə SS üzvləri Almaniyada ən populyar bəylər hesab olunurdular. Dövlət ari genofondunu genişləndirmək məqsədilə bu elit təbəqə üçün xüsusi "Gəlin məktəbləri" (Bräuteschulen) təsis etmişdi. Bu qapalı müəssisələrdə gənc alman qadınlarına ev təsərrüfatı, kulinariya, uşaq tərbiyəsi ilə yanaşı, nasist irq nəzəriyyəsi dərindən öyrədilirdi.
Bunun davamı olaraq Himmler 1935-ci ildə "Lebensborn" (Həyat mənbəyi) layihəsini qurdu. Bu layihə çərçivəsində qurulan xüsusi evlərdə nikahdan kənar olan, lakin sırf ari irqindən və SS zabitlərindən hamilə qalan qadınların uşaq dünyaya gətirməsi üçün hər növ maddi və mənəvi şərait yaradılırdı. Monoqamiyanı (təkavladlığı) tənqid edən Himmler, ari qanının çoxalması üçün SS üzvlərinin hər hansı təmiz alman qadınını mayalandıra biləcəyi ideyasını müdafiə edirdi.
9. Konsentrasiya düşərgələri və Aynzatzqruppaların qanlı qətliamları
SS-in ən qorxulu qanadlarından biri "Ölü baş" bölmələri idi ki, onlar birbaşa konsentrasiya düşərgələrinin idarəçiliyi və mühafizəsi ilə məşğul olurdular. Bu sistemin daxili kadr hazırlığı Dahau düşərgəsində keçirilirdi və namizədlərdə hər növ insani rəhm, şəfqət və emvətiya hisslərini tamamilə məhv etməyə yönəlmişdi. Düşərgə mühafizəçiləri Vermaxt ordusundan qat-qat yüksək maaş alır, dustaqların müsadirə edilmiş əmlakına və pullarına rahat çıxış əldə edirdilər.
Bundan daha dəhşətlisi introduces nizamlı ordunun arxasınca hərəkət edən xüsusi cəllad dəstələri — Aynzatzqruppalar (Einsatzgruppen) idi. Bu ölüm eskadronları işğal olunmuş ərazilərdə, xüsusilə SSRİ torpaqlarında mülki əhalinin, yəhudilərin, qaraçıların və komissarların kütləvi şəkildə məhv edilməsi, kəndlərin daxilindəki insanlarla birgə yandırılması ilə məşğul olurdular. İnsanları kütləvi şəkildə güllələməzdən əvvəl özlərinə böyük xəndəklər qazdırır, paltarlarını müsadirə etmək üçün onları lüt soyundurur və qəfildən avtomat silahlarla xəndəyin içinə tökürdülər. Ukraynanın paytaxtı Kiyev yaxınlığındakı "Babi Yar" dərəsində cəmi bir neçə gün ərzində 33.000-dən çox mülki insanın bu üsulla məhv edilməsi məhz bu SS dəstələrinin cinayətidir.
Güllələnmə zamanı əsgərlərin yaşadığı daxili psixoloji gərginliyi və güllə israfını azaltmaq üçün onlar daxili yanma mühərrikinin dəm qazını birbaşa qapalı salona ötürən xüsusi ölüm vaqonlarından — "Qazvagen"lərdən (qaz kameralı furqonlardan) geniş istifadə edirdilər.
10. Alp qalası xülyası, Himmlerin xəyanəti və intiharı
1943-cü ildən etibarən müharibənin gedişatının Almaniyanın əleyhinə dəyişdiyini anlayan Himmler və Cozef Göbbels kimi rəhbərlər, Almaniyanın cənubundakı əlçatmaz dağlıq qayalıqlarda gizli tunellərdən və bunkerlərdən ibarət "Alp qalası" (Alpenfestung) adlı nəhəng yeraltı müdafiə kompleksi qurmaq planını irəli sürdülər. Hətta müttəfiq ordularını qorxutmaq və onların sürətini azaltmaq üçün bu qalanın guya tam hazır olduğuna dair saxta mühəndis çertyojları kəşfiyyat vasitəsilə düşmən tərəfə ötürüldü və müttəfiqlər buna inandılar. Lakin real olaraq resurs çatışmazlığından bu qala heç vaxt tikilmədi.
1945-ci ilin aprelində, sovet ordusu Berlinə daxil olan günlərdə, Himmler gizlicə isveçli diplomat qraf Folke Bernadot ilə görüşərək, Hitlerin artıq ölü sayıldığını və özünün yeni rəhbər olduğunu bildirib, ABŞ və İngiltərəyə birtərəfli təslim olmağı təklif etdi. Onun əsas xülyası — Qərb dövlətləri ilə birləşib Sovet İttifaqına qarşı müharibəni davam etdirmək idi. Bu gizli diplomatik gedişin "BBC" radiosu vasitəsilə yayımlanması və bunu bunkerdə Hitlerin eşitməsi onun dəhşətli qəzəbinə səbəb oldu. Hitler Himmleri ömrünün ən böyük xaini elan edərək bütün vəzifələrindən qovdu və yerinə qanuni varis kimi admiral Karl Dönitsi təyin etdi. Döniş də hakimiyyətə gələn kimi xain Himmleri öz hökumətinə qəbul etməkdən imtina etdi.
Tamamilə tənha qalan və bir neçə mühafizəçisi ilə qaçmağa çalışan Himmler, xarici görünüşünü dəyişib bıyığını qırxdı və özünə sıravi Vermaxt əsgərinin sənədlərini düzəldərək britaniyalıların nəzarət zonasında sovet hərbi patruluna rast gəlib rəsmi yoxlama üçün saxlanıldı. Siyahıyaalınma zamanı standard əsir müamilsindən qorxan Himmler, qəfildən öz real adını açıqladı ki, bəlkə ona statusuna uyğun hörmət göstərilər. Lakin britaniyalı zabitlər onun tamamilə soyundurularaq yoxlanılmasını əmr etdilər. Tibbi müayinə zamanı həkim onun ağzını açmasını istədikdə Himmler daxili dişinin arxasında gizlətdiyi və bütün Reyx rəhbərlərində olan xüsusi sianid (zəhər) ampulasını dişləyərək intihar etdi. O, 10 dəqiqə daxilində keçindi və onun cəsədi bu gün də yeri məlum olmayan gizli bir məzarda basdırıldı.
Müharibədən sonrakı ədalətsizlik: Cəzasız qalan 800 min üzv
Müharibənin sonunda SS təşkilatının rəsmi üzvlərinin sayı 800.000 nəfərdən çox idi. Nürnberq beynəlxalq hərbi məhkəməsi SS-i bütövlükdə "cinayətkar təşkilat" elan etsə də, real olaraq bu insanların böyük əksəriyyəti heç bir cəza almadı. Aynzatzqruppaların kütləvi qətliamlarına görə keçirilən xüsusi məhkəmədə onlarla zabit mühakimə olunsa da, cəmi 4 nəfər edam edildi, qalanları isə 1950-ci illərin əvvəllərində müxtəlif amnistiya qərarları ilə azadlığa buraxıldılar.
Almaniyanın daxili infrastrukturunu və dağılmış iqtisadiyyatını bərpa etmək üçün hər üç kişidən birinin nasist olduğu bir cəmiyyətdə bütün cinayətkarları həbs etmək praktiki olaraq qeyri-mümkün idi. Böyük rəhbərlərdən bəziləri, o cümlədən Holokostun əsas memarı Adolf Eyxman xəzinə qızılları ilə Cənubi Amerikaya (Argentinaya) qaçmağı bacarsalar da, illər sonra 1961-ci ildə İsrail kəşfiyyatı (Mossad) tərəfindən oğurlanaraq Qüdsə gətirildi və edam edildi. Lakin sıravi SS cəlladlarının və düşmən düşərgə mühafizəçilərinin mütləq əksəriyyəti ömürlərinin sonuna qədər müasir Almaniyanın rahat xəstəxana çarpayılarında, daxili təqaüdlərini alaraq sakitcə qocalıb öldülər. Onların bəziləri hətta 2010-cu illərə qədər yaşayaraq verdikləri müsahibələrdə gənclikdə etdikləri qətliamları "dövlət naminə doğru bir addım" kimi müdafiə etməkdən belə çəkinmirdilər.
