BAKI,VOA

Linux sistemlərində işləyərkən minlərlə, hətta milyonlarla sətirdən ibarət loq (qeydiyyat) faylları ilə qarşılaşmaq adət olunmuş bir haldır. Belə böyük həcmli faylları nano və ya cat kimi standart komandalarla açmağa çalışdıqda terminal donar, sistemin operativ yaddaşı (RAM) aşırı yüklənər və lazımi məlumatı tapmaq çətinləşər. Linux bu problemin qarşısını almaq üçün faylın yalnız sizə lazım olan müəyyən hissəsini oxumağa və ya canlı olaraq dəyişiklikləri izləməyə imkan verən çox güclü alətlər təqdim edir. Bu məqalədə biz Head, Tail və Less komandalarının imkanlarını öyrənəcəyik.

1. Faylın əvvəlini oxumaq: Head komandası

Head komandası bir faylın daxilindəki mətnin ən yuxarı (başlıq) hissəsini ekrana gətirmək üçün istifadə olunur. Standart olaraq faylın ilk 10 sətirini gösterir.

İlk 10 sətiri görmək: head /var/log/syslog

Xüsusi sətir sayını təyin etmək: head -n 20 /var/log/syslog

-n bayrağının yanına yazılan rəqəm faylın yuxarıdan neçə sətirinin ekranda çıxacağını bildirir (məsələn, ilk 20 sətir).

2. Faylın sonunu oxumaq və canlı izləmək: Tail komandası

Sistem administratorlarının ən çox istifadə etdiyi komandalardan biri Tail-dir. Faylların ən aşağı (son) hissəsini ekrana çıxarır. Veb server xətalarını və ya daxilolma loqlarını anlıq izləmək üçün əvəzedilməzdir.

Son 10 sətiri görmək: tail /var/log/nginx/error.log

Son 50 sətiri görmək: tail -n 50 /var/log/nginx/error.log

Canlı izləmə rejimi (Real-time monitoring): tail -f /var/log/nginx/access.log

-f (follow) bayrağı faylı açıq saxlayır. Saytınıza yeni bir istifadəçi daxil olduqda və ya sistemdə yeni bir xəta baş verdikdə, həmin sətir anında ekranda görünür. Bu rejimdən çıxmaq üçün Ctrl + C düymələrini sıxmaq lazımdır.

3. Böyük fayllarda rahat naviqasiya: Less komandası

Yüzlərlə meqabaytlıq nəhəng faylların daxilində rahatlıqla səhifələmək və axtarış aparmaq üçün Less komandasından istifadə olunur. Bu proqram faylın tamamını operativ yaddaşa yükləmədiyi üçün sistemdə heç bir donma yaratmır.

Faylı Less ilə açmaq: less /var/log/auth.log

Less daxilində idarəetmə düymələri:

Aşağı/Yuxarı oxlar: Sətir-sətir hərəkət edir.

Space (Boşluq düyməsi): Bir tam səhifə aşağı enir.

b düyməsi: Bir səhifə yuxarı qalxır.

/ (Sleş) düyməsi: Fayl daxilində axtarış rejimini açır. Məsələn, /error yazıb Enter sıxsanız, bütün "error" sözləri vurğulanacaq. Növbəti nəticəyə keçmək üçün n düyməsini sıxın.

q düyməsi: Oxuma rejimindən çıxır və sizi terminala qaytarır.

Sistem adminləri üçün qızıl məsləhətlər

Tail və Grep komandasını birləşdirin: Əgər canlı loq axını içərisindən yalnız müəyyən bir İP ünvanını və ya "Failed" sözünü izləmək istəyirsinizsə, boru (pipe) simvolundan istifadə edin: tail -f /var/log/auth.log | grep "Failed"

Less və canlı izləmə: Less rejimində olarkən Shift + F düymələrinə sıxsanız, o da tail -f kimi canlı izləmə rejiminə keçəcək.