BAKI,AzerVoice

Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman Fars Körfəzi ölkələri, Misir və İordaniyanın liderlərini Ər-Riyadda keçiriləcək zirvəyə dəvət edib. Ər-Riyad zirvəsi 2025-də əsas müzakirə mövzusu Qəzzanın yenidən qurulması olacaq. Müşahidəçilər isə bu planın Qəzzanın köçürülməsi təkliflərinə qarşı real bir bərpa layihəsi olub-olmadığını müzakirə edir. Əsas sual budur: Bu təşəbbüs davamlı siyasi həll planıdırmı, yoxsa faciəli müharibənin qənimətinin bölüşdürülməsi?

Qəzzanın Yenidən Qurulması Planının Əsas Məqsədləri

Ər-Riyad zirvəsi, yalnız donor ölkələrin siyahısını müəyyənləşdirməklə kifayətlənməyəcək. Görüşdə Qəzzanın gələcəyi, siyasi sabitlik və Qəzzada infrastrukturun bərpası məsələləri də əsas müzakirə mövzularından olacaq. Liderlər HƏMAS-ın Qəzzada gələcək rolu və Qəzzada sülh planı haqqında qərar verəcəklər. Məqsəd təkrarlanan müharibələrə son qoymaq və bölgədə uzunmüddətli sülh yaratmaqdır.

Ər-Riyad Zirvəsinin İştirakçıları və Əsas Planlar

Başlanğıcda cümə axşamı keçirilməsi planlaşdırılan zirvə bir gün təxirə salınıb və Fars Körfəzi Əməkdaşlıq Şurasına daxil olan altı ölkənin liderləri, Misir, İordaniya və Fələstin rəhbərliyi toplantıda iştirak edəcək. Məlumatlara görə, müzakirələrdə "Misir planının" bir versiyası təqdim ediləcək.

Qəzzanın Yenidən Qurulması üçün Maliyyə Dəstəyi

Qəzzanın bərpası layihəsi üçün maliyyə yardımı Ər-Riyad zirvəsinin əsas mövzularından biridir. BMT-nin son hesabatına görə, Qəzzanın yenidən qurulması üçün 53 milyard dollardan çox vəsait tələb olunur. Bunun 20 milyarddan çoxu ilk üç ildə sərf edilməlidir. Körfəz ölkələri, o cümlədən Küveyt və Səudiyyə Ərəbistanı humanitar səbəblərlə maliyyə dəstəyi verəcək, lakin bəzi ölkələr yardımla bağlı siyasi şərtlər irəli sürəcək.

Qəzzada HƏMAS və Siyasi Münaqişələr

Qəzzada HƏMAS-ın gələcəyi hələ də mübahisə mövzusudur. Misirin hazırladığı plan HƏMAS-ın Qəzzadakı hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Əgər bu plan HƏMAS tərəfindən qəbul edilməzsə, HƏMAS-Misir qarşıdurması yarana bilər. Digər tərəfdən, Fələstin Muxtariyyəti ilə bağlı məsələlər də müzakirə olunacaq – ya mövcud rəhbərlik gücləndiriləcək, ya da yeni idarəetmə modeli hazırlanacaq.

Donald Trampın Qəzza ilə bağlı Təklifi və Ərəb Dünyasının Cavabı

ABŞ prezidenti Donald Tramp, Qəzzanın boşaldılması və bölgənin "Yaxın Şərqin Rivyerasına" çevrilməsi təklifini irəli sürüb. Bu plan 2,4 milyon Qəzza sakininin başqa ölkələrə, xüsusən Misir və İordaniyaya köçürülməsini nəzərdə tutur. Bu təklif 1948-ci il Nakbasını xatırladır və fələstinlilər arasında ciddi narazılıq doğurur.

Nəticə: Qəzzanın Bərpası və Bölgənin Gələcəyi

Ər-Riyad zirvəsi 2025, Qəzzada sülh planı və yenidənqurma layihəsi ilə bağlı mühüm qərarların verilməsi üçün vacib platformadır. Əgər Qəzzanın infrastrukturunun bərpası və uzunmüddətli sülh planları uğurla həyata keçirilərsə, bölgədə insan hüquqları və qəzzalıların yaşayış şəraiti xeyli yaxşılaşacaq. Lakin siyasi maraqlar və qənimət bölüşdürmə cəhdləri bu prosesi ləngidə bilər.

Əsas sual hələ də açıq qalır: Qəzzanın yenidən qurulması həqiqətən bərpa planıdırmı, yoxsa müharibə sonrası qənimətlərin bölüşdürülməsi cəhdidirmi?