BAKI, AzerVoice,Orxan Qədirzadə

İsrail hökuməti Şeyx Cərrah məhəlləsində nəzarəti gücləndirmək üçün yeni hüquqi və inkişaf layihələrini irəli sürür. İsrailin “İr Amim” hüquq-müdafiə təşkilatının oktyabr ayında dərc etdiyi hesabata görə, hökumət “şəhərsalma yenilənməsi” adı altında iki böyük mənzil layihəsi hazırlayır və bu planlar İsrail ailələrinin məhəllədə yerləşdirilməsini nəzərdə tutur.

AzerVoice xəbər verir ki, hesabata əsasən, layihələr tam icra olunarsa, Şeyx Cərrahın qərb hissəsində – Umm Harun adlanan ərazidə yaşayan bütün fələstinlilər köçürülə bilər. Ümumilikdə isə təxminən 2 000 İsrail ailəsinin məhəllədə məskunlaşması planlaşdırılır.

Məhəllə sakini və ictimai nümayəndə Mahmud əl-Sav bildirib ki, sakinlər 20 ildən çoxdur məhkəmə çəkişmələri, çıxarılma qərarları və daim artan kirayə qiymətləri ilə üz-üzədirlər.

“Evimizdə yaşaya-yaşaya hər an çıxarıla biləcəyimizi düşünmək böyük psixoloji yükdür. Biz yalnız vaxt qazanmaq üçün məhkəməyə müraciət edirik.”- sakin deyib.

Onun sözlərinə görə, ailəsi 1963-cü ildən Umm Harun məhəlləsində yaşayır. “Burada doğulmuşuq, övladlarımız burada böyüyüb. Bu evləri məskunlaşma üçün təhvil vermək bizim üçün qəbulolunmazdır.”- o deyib.

Əl-Sav əlavə edib ki, məskunlaşdırıcı qruplar artıq bir neçə torpaq sahəsini ələ keçirərək dayanacaq sahəsinə çeviriblər və bu yolla gələcək iddiaları gücləndirməyə çalışırlar.

İr Amim-in məlumatına görə, əvvəlki illərdə kollektiv çıxarılma təşəbbüsləri sakinlərin “müdafiə olunmuş kirayəçi” statusu səbəbilə dayandırılmışdı. Lakin “şəhər yenilənməsi” kimi təqdim olunan yeni mexanizm bu hüquqi qorunmanı tamamilə aradan qaldıra bilər.

2024-cü ilin sonunda Qüds İnkişaf İdarəsi Umm Harunda təxminən 40 fələstinli evinin sökülərək yerinə 316 mənzil tikilməsini nəzərdə tutan zonalaşdırma planını təqdim edib. Bu layihə 1948-ci ildən əvvəl mövcud olmuş “Nahalat Şimon” yəhudi məhəlləsinin yenidən qurulması kimi təqdim edilir.

Məhkəmə qərarları nəticəsində Şamasnə ailəsi 2017-ci ildə, digər bir ailə isə varis olmadığı üçün dövlət tərəfindən ələ keçirilən evdən çıxarılıb.

Şeyx Cərrahın şərq hissəsi – Karm əl-Cauni – də uzun illərdir məhkəmə iddiaları və çıxarılma prosesləri ilə üzləşir. Hanun, əl-Kurd və əl-Ğavi ailələri artıq evlərindən çıxarılıb.

İr Amim-in məlumatına görə, bələdiyyə tərəfindən müsadirə edilmiş torpaq sahəsində yeşiva – yəhudi dini məktəbi – tikilməsi planlaşdırılır. Digər ictimai ərazilər də İsrail qurumlarının istifadəsi üçün nəzərdə tutulur.

İsrailin “Bimkom” təşkilatının sentyabr hesabatı da eyni qənaəti təsdiqləyir, torpaq qeydiyyatı prosedurları fələstinli torpaq sahiblərini hüquqi cəhətdən daha zəif vəziyyətə salır və onları mülkiyyətdən məhrum edir.

Hesabatda bildirilir ki, Şeyx Cərrah və ətraf ərazilərdə həyata keçirilən bütün bu tədbirlər bir-birini tamamlayan geniş strategiyanın tərkib hissəsidir və məqsəd məhəllənin demoqrafik strukturunu köklü şəkildə dəyişməkdir.

“Ir Amim” tədqiqatçısı Aviv Tatarski bildirib ki, “dövlət artıq bu prosesləri açıq şəkildə yönləndirir və onların məqsədi Şeyx Cərrahı böyük bir İsrail məskəninə çevirməkdir.”