BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

İsrail tərəfindən Fələstin Administrasiyasına aid təxminən 4,8 milyard dollarlıq vergi gəlirlərinin dondurulması İordan çayının qərb sahilində dərin iqtisadi böhrana səbəb olub.

VOA xəbər verir ki, bu vəziyyət Fələstin iqtisadiyyatını çöküş həddinə yaxınlaşdırıb və sosial strukturu ciddi şəkildə zəiflədib.

Fələstin Maliyyə sisteminin əsas gəlir mənbələrindən biri olan bu vəsaitlərin bloklanması nəticəsində on minlərlə dövlət işçisi maaşsız qalıb, işsizlik kəskin artıb və ümumi borc yükü 15,4 milyard dollara qədər yüksəlib.

Məlumatlara əsasən, İsrailin illərdir topladığı və Fələstin tərəfinə köçürmədiyi vergi və gömrük gəlirləri 2019-cu ildən bəri yığılan böyük bir maliyyə böhranı yaradıb. Hər ay əlavə yüz milyonlarla dolların bu məbləğə əlavə olunduğu bildirilir.

Fələstin Administrasiyası bu vəsaitlərin olmaması səbəbilə dövlət büdcəsinin yalnız kiçik bir hissəsini yerli vergi və rüsumlardan təmin edə bilir. Bu isə sosial xidmətlərin davamlılığını ciddi şəkildə çətinləşdirir.

Ən ciddi təsirlərdən biri əmək bazarında müşahidə olunur. İsraildə çalışan minlərlə fələstinlinin iş imkanlarının məhdudlaşdırılması nəticəsində iqtisadi gəlir axını kəskin azalıb.

Rəqəmlərə görə:

İşsizlik kəskin artma tendensiyasındadır

Minlərlə ailənin əsas gəlir mənbəyi bağlanıb

İnşaat, ticarət və xidmət sektorları ciddi daralma yaşayır.

Dövlət maaşları və sosial sistem təzyiq altında

Fələstin Administrasiyası uzun müddətdir dövlət qulluqçularının maaşlarını tam ödəyə bilmir və qismən ödəniş sisteminə keçib. Bəzi hallarda bütün işçilər üçün sabit, lakin aşağı məbləğli ödəniş tətbiq edilir.

Bu vəziyyət:

Təhsil və səhiyyə sistemini zəiflədir

Dövlət xidmətlərinin keyfiyyətini aşağı salır

Sosial narazılığı artırır.

Rəsmi iqtisadi göstəricilərə görə, Fələstin Administrasiyasının ümumi borcu 15,4 milyard dolları keçib. Bunun böyük hissəsi maaş borcları, bank kreditləri və təchizatçı öhdəliklərindən ibarətdir.

Ekspertlər bu vəziyyəti “davamlı maliyyə asılılığı və böhran zənciri” kimi qiymətləndirirlər və hazırkı modelin uzunmüddətli dayanıqlılığının olmadığını bildirirlər.

Analitiklər hesab edir ki, mövcud vəziyyət yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi təsir vasitəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Vergi gəlirlərinin dondurulması Fələstin Administrasiyasının fəaliyyət imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır və regionda sosial sabitliyi risk altına salır.