Türkiyə Respublikası Hökuməti ilə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı Hökuməti arasında bərpa olunan enerji stansiyası layihələrinə dair 3 fevral 2026-cı ildə Ər-Riyadda imzalanmış Hökumətlərarası Saziş rəsmi olaraq təsdiqlənib. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 27 avqust 2026-cı il tarixli qərarı "Resmi Gazete"də dərc edilərək qüvvəyə minib.
Neftdən asılılığa son: Səudiyyə Ərəbistanı gələcəyə necə sərmayə qoyur?
Müqavilə iki ölkə arasında enerji təhlükəsizliyi, yaşıl transformasiya və innovativ texnologiyalar sahəsində strateji əməkdaşlığı inkişaf etdirməyi hədəfləyir:
1-ci mərhələ (2.000 MVt): Səudiyyə Ərəbistanı şirkəti ("Developer") tərəfindən Türkiyədə hər birinin müqavilə gücü 1.000 MVt olan iki böyük günəş elektrik stansiyası (Taşeli Günəş Elektrik Stansiyası və Sivas Günəş Elektrik Stansiyası) inşa olunacaq.
2-ci mərhələ (3.000 MVt): Tərəflər əlavə olaraq ümumi qoyuluş gücü 3.000 MVt təşkil edəcək yeni bərpa olunan enerji layihələrinin hazırlanması və tətbiqi üzrə əməkdaşlıq edəcəklər.
İnvestisiya, vergi və gömrük təşviqləri
Saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərəcək layihə şirkətlərinə xüsusi hüquqi və iqtisadi imtiyazlar təqdim olunur:
İstismar və zəmanət: İnvestisiya müqavilələri stansiyanın kommersiya istismarına başladığı tarixdən etibarən 30 il (istismardan çıxarılma üçün əlavə 2 ilədək) müddətində qüvvədə olacaq.
Vergi güzəştləri: Şirkətlər strateji investisiyalar üzrə mənfəət vergisi endirimlərindən faydalanacaq, layihənin inşası mərhələsində sənədlər üzrə damğa vergisindən azad ediləcək və 10 il ərzində ƏDV əvəzləşdirməsi hüququna sahib olacaqlar.
Gömrük azadolmaları: Stansiyaların inşası və istismarı üçün zəruri olan avadanlıq, maşın və ehtiyat hissələrinin idxalı gömrük rüsumlarından, ƏDV-dən və xüsusi istehlak vergisindən azad olunacaq, yerli bazardan satınalmalar da ƏDV-siz həyata keçiriləcək.
Valyuta və hesablaşma: Layihə şirkətlərinə rəsmi qeydiyyat və mühasibat uçotunu avro valyutasında aparmaq, maliyyələşməni və hesablaşmaları avro ilə həyata keçirmək hüququ verilib.
Torpaq hüquqları və elektrik enerjisinin satışı
Layihələrin həyata keçiriləcəyi dövlət, meşə və otlaq sahələrinin irtifaq və istifadə hüquqları 49 illik müddətə Türkiyənin Elektrik İstehsal Səhmdar Cəmiyyəti (EÜAŞ) tərəfindən təmin ediləcək və layihə şirkətlərinə icarəyə veriləcək. İstehsal edilən elektrik enerjisi "al və ya ödə" prinsipinə əsaslanan Enerji Satınalma Müqavilələri ilə alınacaq. 1-ci mərhələ üzrə Sivas və Taşeli stansiyalarında ilk 5 il üçün tarif 47,5 avro/MVt·saat müəyyən edilib; 5-ci ildən sonra isə müvafiq olaraq 23,415 avro/MVt·saat və 19,950 avro/MVt·saat tətbiq olunacaq.
Saziş Türkiyə tərəfindən Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar, Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən isə Enerji naziri Əbdüləziz bin Salman Al Səud tərəfindən imzalanıb.
دخول الاتفاقية حيز التنفيذ.. شراكة استراتيجية كبرى بين تركيا والسعودية لإنتاج 5000 ميغاوات من الطاقة الخضراء
تمت المصادقة الرسمية على الاتفاقية الحكومية الدولية الموقعة بين حكومة الجمهورية التركية وحكومة المملكة العربية السعودية في 3 فبراير 2026 بالعاصمة الرياض، والمتعلقة بمشاريع محطات الطاقة المتجددة. وقد دخل القرار الذي وقعه الرئيس التركي رجب طيب أردوغان في 27 أغسطس 2026 حيز التنفيذ رسمياً عقب نشره في الجريدة الرسمية التركية "Resmi Gazete".
وتهدف الاتفاقية إلى تطوير التعاون الاستراتيجي بين البلدين في مجالات أمن الطاقة، والتحول الأخضر، والتقنيات المبتكرة:
المرحلة الأولى (2,000 ميغاوات): ستقوم شركة سعودية (المطور "Developer") ببناء محطتين ضخمتين لتوليد الطاقة الشمسية في تركيا بقدرة تعاقدية تبلغ 1,000 ميغاوات لكل منهما (محطة طاشيلي للطاقة الشمسية ومحطة سيواس للطاقة الشمسية).
المرحلة الثانية (3,000 ميغاوات): سيتعاون الطرفان بشكل إضافي في إعداد وتطبيق مشاريع جديدة للطاقة المتجددة بقدرة مركبة إجمالية تبلغ 3,000 ميغاوات.
الحوافز الاستثمارية والضريبية والجمركية
تُمنح شركات المشاريع العاملة في إطار الاتفاقية امتيازات قانونية واقتصادية خاصة:
التشغيل والضمان: تسري العقود الاستثمارية لمدة 30 عاماً تبدأ من تاريخ التشغيل التجاري للمحطة (مع فترة إضافية تصل إلى سنتين لإنهاء الخدمة والخروج من التشغيل).
الإعفاءات الضريبية: ستستفيد الشركات من تخفيضات ضريبة الأرباح المخصصة للاستثمارات الاستراتيجية، وتُعفى من ضريبة الدمغة على الوثائق والمستندات خلال مرحلة البناء، كما ستحصل على حق مقاصة ضريبة القيمة المضافة لمدة 10 سنوات.
الإعفاءات الجمركية: يتم إعفاء واردات المعدات والآلات وقطع الغيار اللازمة لبناء المحطات وتشغيلها من الرسوم الجمركية وضريبة القيمة المضافة وضريبة الاستهلاك الخاص، كما ستتم المشتريات من السوق المحلية دون تطبيق ضريبة القيمة المضافة.
العملة والتسويات المالية: مُنحت شركات المشاريع الحق في إجراء القيد الرسمي ومسك السجلات المحاسبية بعملة اليورو، فضلاً عن تنفيذ التمويل والتسويات والحسابات المالية باليورو.
حقوق الأراضي ومبيعات الطاقة الكهربائية
ستوفر شركة إنتاج الكهرباء المساهمة التركية (EÜAŞ) حقوق الارتفاق والانتفاع للأراضي الحكومية وحقول الغابات والمراعي التي ستقام عليها المشاريع لمدة 49 عاماً، على أن تؤجرها لشركات المشروع.
وسيتم شراء الطاقة الكهربائية المنتجة بموجب اتفاقيات شراء الطاقة القائمة على مبدأ "خذ أو ادفع" (Take-or-Pay). وحُددت التعرفة الجمركية للمرحلة الأولى في محطتي سيواس وطاشيلي للسنوات الخمس الأولى بسعر 47.5 يورو/ميغاوات ساعة؛ بينما ستُطبق بعد السنة الخامسة تعرفة 23.415 يورو/ميغاوات ساعة و19.950 يورو/ميغاوات ساعة على التوالي.
وقد وقع الاتفاقية عن الجانب التركي وزير الطاقة والموارد الطبيعية ألب أرسلان بيرقدار، وعن الجانب السعودي وزير الطاقة الأمير عبد العزيز بن سلمان آل سعود.
