BAKI, AzerVoice
Çin süni intellekt sahəsində texnoloji güc olaraq zirvəyə yüksəlir
Çin süni intellekt (AI) texnologiyasında qlobal liderliyə doğru irəliləyir və bu sahəyə böyük sərmayələr yatırır. Ölkə 2030-cu ilə qədər süni intellekt sahəsində dünya liderinə çevrilməyi hədəfləyir. Son illərdə süni intellekt texnologiyalarına qoyulan investisiyalar, AI əsaslı startapların sürətli inkişafı və dövlətin bu sahədəki dəstəyi Çinin texnoloji yarışda irəliləməsinə şərait yaradır.
Çin hökumətinin süni intellekt sahəsinə yönəlik ambisiyaları artıq öz nəticələrini göstərməkdədir. DeepSeek chatbotunun istifadəyə verilməsi və qısa müddətdə yaratdığı böyük maraq ölkənin süni intellekt sahəsindəki sürətli inkişafını nümayiş etdirir. Çində AI texnologiyaları inkişaf etdirən və dünya bazarına çıxaran 4500-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir. Bu şirkətlər robot texnologiyalarından tutmuş açıq mənbəli süni intellekt modellərinə qədər geniş miqyasda fəaliyyət göstərirlər.
Süni intellektin təhsilə və gündəlik həyata təsiri
Çində süni intellekt texnologiyaları təkcə sənaye və biznes sahələrində deyil, həm də gündəlik həyatın müxtəlif istiqamətlərində tətbiq olunur. Paytaxt Pekində ibtidai və orta məktəb şagirdləri üçün süni intellekt dərsləri proqramlaşdırılıb. Bu dərslər gənc nəsillərin AI ilə erkən yaşlarda tanış olmasına və gələcəyin texnologiyalarını daha yaxşı mənimsəməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, ali təhsil müəssisələrində bu sahəyə maraq artdıqca, universitetlər süni intellekt üzrə kvotaları genişləndirir.
Bununla yanaşı, süni intellekt texnologiyalarının geniş istifadəsi fərdi həyatımıza da təsir göstərir. Çin ailələri uşaqlarına süni intellektlə işləyən robotlar və öyrədici oyunlar alaraq onların texnologiya ilə erkən yaşlardan tanış olmasına şərait yaradır. Məsələn, şahmat və Go oyunlarını oynayan robotlar təkcə əyləncə deyil, həm də öyrədici rol oynayır.
ABŞ-Çin texnologiya yarışı və məhdudiyyətlər
ABŞ və Çin arasında texnoloji üstünlük uğrunda rəqabət son illərdə daha da güclənib. Vaşinqton süni intellekt və çip texnologiyalarının Çinə ixracına ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edir. ABŞ administrasiyası, xüsusilə, qabaqcıl çip texnologiyalarının Çin şirkətlərinə çatmasını məhdudlaşdırmağa çalışır. Bununla belə, Çin şirkətləri çətinlikləri aşaraq, yeni texnologiyalar inkişaf etdirməyə davam edirlər. DeepSeek-in uğuru göstərdi ki, Çin AI şirkətləri bu maneələri dəf edərək qlobal bazarda irəliləyə bilirlər.
Bununla yanaşı, bəzi Qərb ölkələri Çin süni intellekt texnologiyalarına qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edir. Məsələn, Cənubi Koreyada DeepSeek-in istifadəsi qadağan edilib, Tayvan və Avstraliya isə dövlət qurumlarının bu proqramı istifadə etməsini məhdudlaşdırıb. Qərb ekspertləri Çin texnoloji firmalarının istifadəçi məlumatlarını hökumətlə paylaşa biləcəyindən narahatdırlar. Xüsusilə, TikTok-un sahibi ByteDance-in Çin hökuməti ilə əlaqələri bu mövzuda müzakirələrə səbəb olub.
Çinin texnologiyada uğur qazanmasının səbəbləri
Çinin süni intellekt sahəsində üstünlük qazanmasının əsas səbəblərindən biri onun geniş insan resursları və STEM sahələrinə olan böyük maraqdır. 2020-ci ildə Çində 3,5 milyondan çox tələbə elm, texnologiya, mühəndislik və riyaziyyat sahələrində məzun olub ki, bu da dünyada ən yüksək göstəricilərdən biridir. Bu mühəndislər və mütəxəssislər Çinin süni intellekt sahəsindəki inkişafını sürətləndirən əsas amillərdən biri kimi çıxış edirlər.
Çin texnologiya sektorunda sərmayələri artırmaqla bərabər, istehsal xərclərini aşağı salmaq üçün yeni həllər üzərində işləyir. Məsələn, süni intellekt əsaslı mühəndislik həlləri fabrik istehsal proseslərinə inteqrasiya edilərək, məhsulların maya dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Şahmat robotları istehsal edən SenseRobot şirkətinin rəhbəri Tommy Tang bildirib ki, robotların istehsal xərcləri əvvəllər 40.000 dollar təşkil edirdisə, süni intellektdən istifadə etməklə bu məbləği 1000 dollara qədər endirmək mümkün olub.
Çinin süni intellekt strategiyası və gələcək perspektivlər
Çin süni intellekt sahəsindəki uğurlarını daha da artırmaq üçün qarşıdakı 15 il ərzində bu sahəyə 1,4 trilyon dollar sərmayə yatırmağı planlaşdırır. Dövlət bu sektorda fəaliyyət göstərən startaplara və şirkətlərə vergi güzəştləri və digər dəstəklər ayırır. Süni intellektin tibbi diaqnostika, avtomobil sənayesi, robot texnologiyaları və s. sahələrdə tətbiqi genişləndirilir.
Qeyd edək ki, Çin lideri Xi Jinping süni intellekti ölkənin iqtisadi inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsi hesab edir. Rəsmi Pekin inanır ki, AI və qabaqcıl texnologiyalar sayəsində Çin qlobal iqtisadiyyatda dominant mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək. Hazırda dünya miqyasında texnologiya sahəsində liderlik uğrunda gərgin mübarizə davam etsə də, Çinin süni intellektə olan strateji yanaşması və iri sərmayələri onun bu sahədə üstünlük qazanmasına kömək edir.
