BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Özbəkistanın rəqəmsal iqtisadiyyatında inqilab edən Uzum, qısa müddət ərzində Orta Asiyanın ən böyük və ən sürətlə inkişaf edən texnoloji ekosisteminə çevrilmişdir. 2024-cü ildə 1,16 milyard dollar dəyərləndirmə ilə Özbəkistanın ilk "unicorn" (dəyəri 1 milyard dolları keçən startap) şirkəti statusunu qazanaraq regionun iqtisadi mənzərəsini dəyişdirmişdir.
Yaranma tarixi və inkişafı
Uzum ekosistemi 2022-ci ildə Cəsur Cumayev (KupiKupon-un həmtəsisçisi) və Boris Dobrodeev (VK-nın keçmiş baş direktoru) tərəfindən təsis edilmişdir. Şirkətin mərkəzi ofisi Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşsə də, əsas əməliyyat mərkəzi Özbəkistandır.
Layihənin inkişafı üçün təsisçilər ilkin mərhələdə 100 milyon dollar vəsait cəlb edə bilmişlər. Bu məbləğin bir hissəsi kreditlər, digər hissəsi isə FinSight Ventures kimi investorların yatırımları hesabına formalaşmışdır. İnvestisiya qarşılığında investorlar şirkətdə 5%-ə qədər pay əldə etmişlər.
Ekosistemə hansı xidmətlər daxildir?
"Uzum" adı təsadüfi seçilməyib; bu meyvə Özbəkistan üçün ənənəvi rəmzlərdən biridir. Metaforik olaraq, ekosistem bir üzüm salxımı kimi müxtəlif xidmətləri özündə birləşdirir:
E-ticarət və logistika
Uzum Market - Özbəkistanın ilk milli marketplace platformasıdır. Burada 11 mindən çox satıcının 600 mindən çox məhsul çeşidi təqdim olunur. Ölkə üzrə 70-dən çox (gələcəkdə 1000-ə çatdırılması planlaşdırılan) məntəqə ilə bir günlük çatdırılma xidmətini təmin edir.
Uzum Tezkor - Restoran və mağazalardan qida və məhsulların sürətli çatdırılması xidmətidir. Artıq ölkənin 8 böyük şəhərində 1600-dən çox tərəfdaşla fəaliyyət göstərir.
Fintex və bankçılıq
Uzum Bank - Əvvəllər "Apelsin" kimi tanınan rəqəmsal bankdır. Ekosistemə qoşulduqdan sonra tamamilə rebrendinq olunmuş və maliyyə əməliyyatlarını vahid platformaya inteqrasiya etmişdir.
Uzum Nasiya - İstehlakçılar üçün nisyə alış-veriş (BNPL - indi al, sonra ödə) modelini təqdim edir.
Uzum Business - Sahibkarlar və şirkətlər üçün rəqəmsal bank həlləri təklif edir.
Yeni istiqamətlər
Şirkət həmçinin rəqəmsal təhsil sahəsində Uzum IT-akademiyası, avtomobil alqı-satqısı üzrə Uzum Avto və media sahəsində Uzum Media layihələrini inkişaf etdirir.
Rəqəmlərlə Uzum
Uzum-un miqyası və təsiri aşağıdakı göstəricilərdə aydın görünür:
Ayda 10 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan şirkətin təxminən 10,000 əməkdaşı var (bunun 1,000 nəfəri İT mütəxəssisləridir).
Şirkətin dəyəri 1.16 milyard dollardır (The National E-commerce Strategy hesabatına əsasən).
Uzum, Orta Asiyada texnoloji ekosistemin necə qurulmalı olduğuna dair uğurlu bir nümunədir. O, təkcə bir ticarət platforması deyil, həm də ölkənin rəqəmsal transformasiyasının lokomotividir. Şirkət gələcəkdə bütün xidmətlərini iki əsas tətbiqdə (biri istehlakçılar, digəri isə biznes sektoru üçün) cəmləşdirməyi planlaşdırır ki, bu da "super-app" modelinə keçidin növbəti mərhələsidir.
