BAKI,VOA
İslam yaddaşında Ramazan ayının iyirmi altısı həlledici bir gün hesab olunur. Bu tarixdə "Çətinlik saatı"ndan müsəlmanlar üçün bir yüngüllük gəlib, "Elmin Nəfisəsi"nin gəlişi ilə Misirdə Əhli-beyt elmi mirası kök salıb, həmçinin İslam xilafətinin xəritəsini Qahirədən İstanbula köçürən böyük geosiyasi dəyişikliklər baş verib.
"Çətinlik saatı"nın sonu (H. 9 / M. 630)
Hicri 9-cu ilin 26 Ramazanında Təbuk qəzvasından qayıdış sadəcə yorucu bir səfərdən dönən ordunun gəlişi deyil, Peyğəmbərin (s) rəhbərlik etdiyi strateji "güc nümayişi"nin uğuru idi. Təbuk qəzvası sübut etdi ki, yeni yaranan dövlət Bizans imperiyasını öz sərhədlərində təhdid etmək iqtidarındadır. Bu hərəkat müsəlmanlara böyük nəticələr qazandırdı:
İslam sıralarının saflaşması: Çətinlik sınağı müsəlmanların gücünü tamladı, əqidə saflığını üzə çıxardı və münafiqləri sıradan çıxardı.
Bizans qorxusunun qırılması: Qeysər müsəlmanlarla qarşıdurmanın öz hakimiyyətinə son qoyacağından çəkinərək sərhəddən geri çəkildi.
İslam dövlətinin xəritəsinin genişlənməsi: Əvvəllər Bizansa sadiq olan ərəb qəbilələri müsəlmanlara beyət etdi və "məğlubedilməz Bizans" əfsanəsinə son qoyuldu.
"Elmin Nəfisəsi"nin Misirə gəlişi (H. 193 / M. 809)
Hicri 193-cü ilin bu günündə Həsən bin Zeydin qızı Seyyidə Nəfisənin Qahirəyə gəlişi Misirin elmi və mənəvi həyatını kökündən dəyişdi. Onun gəlişi sadəcə dini bir köç deyil, qızıl elmi dövrün başlanğıcı idi. Onun adı İmam Şafei ilə sıx bağlı idi; İmam onu ziyarət edər, ondan fətva istəyərdi. Rəvayətə görə, imam Şafii vəfat etdikdə cənazə namazının Seyyidə Nəfisə tərəfindən qılınmasını vəsiyyət etmiş və bu namaz onun evində qılınmışdır.
Seyyidə Nəfisə öz evini qabaqcıl bir elmi məktəbə çevirərək, o dövrdə elmi məclislərdəki kişi inhisarını qırdı və qadına fətva istehsalında və hədis yayılmasında mərkəzi rol qazandırdı.
Xilafətin Qahirədən İstanbula keçməsi
Hicri 923-cü ilin (Miladi 1517) Ramazan ayının sonunda "Reydaniyyə" döyüşündən sonra Osmanlı idarəçiliyi Misirdə tam bərqərar oldu. Məmlük dövlətinin süqutu ilə Osmanlıların Misir, Şam və Hicaz üzərində hakimiyyəti möhkəmləndi. Bu tarixdə "Hərəmeyn əmanətləri" (Məkkə və Mədinənin müqəddəs əşyaları) Sultan Səlim Yavuzun təslim edildi və onun titulu "İki quru və iki dənizin sultanı"ndan "Xidmətçisi"nə (Xadimi-Hərəmeyn) çevrildi. Son Abbasi xəlifəsi Əl-Mütəvəkkil Əlallahın Qahirədə öz haqqından imtina etməsi ilə xilafət rəsmən Osmanlı sülaləsinə keçdi. Bu, İslam dünyasının idarə edilməsindəki Misir mərkəzçiliyinə son qoyaraq siyasi qərar mərkəzini İstanbuldakı "Ali Qapı"ya (Babıali) köçürdü.
Digər tarixi hadisələr
Bədrəddin əl-Ayni (H. 762): Hicri 8-cü əsrin ən böyük zəkalarından biri, "Umdətul-Qari" (Səhih əl-Buxarinin şərhi) əsərinin müəllifi olan İmam Bədrəddin əl-Ayni bu gün doğulub.
Nasir Məhəmməd bin Qalavunun manevri (H. 708): Nasir Məhəmməd bu gün taktiki bir qərarla Misiri tərk edərək Kərəkə getdi. Bu "geri çəkilmə" onun sonradan ən uzun və sabit hakimiyyət dövrünə (üçüncü vəlayətinə) zəmin hazırladı.
Zənclərin üsyanı (H. 255): Bəsrədə Əli bin Məhəmmədin rəhbərliyi ilə başlayan bu üsyan Abbasi xilafətinin üzləşdiyi ən təhlükəli sosial və iqtisadi üsyan idi. 14 il davam edən üsyan dövlətin resurslarını tükətdi və İraqdakı işçi strukturunu dəyişdi.
