BAKI, AzerVoice ,Azərbaycan İslam Ensilopediyası
İslam tarixində qadınların döyüşlərdə iştirakı mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir. Müsəlman qadınların hərbi yürüşlərə qatılmaq istəyi ilk dəfə Bədr döyüşü zamanı gündəmə gəlib. Həmin dövrdə Hz. Aişə, Ümmü Həram, yaralıları müalicə etməyə hazır olduqlarını bildirən Ümmü Kəbşə, Ümmü Varəqə və Uzzə qəbiləsindən bir qrup qadın Peyğəmbərlə birlikdə döyüşə getmək üçün könüllü olublar.
Lakin İslam tarixində ilk və son dərəcə həssas olan bu müharibədə qadınların iştirakı ilə bağlı söz-söhbətlərin yayılmasından narahat olan Peyğəmbər onların bu istəyinə razılıq verməyib. Nəticədə Bədr döyüşündə müsəlman qadınlar faktiki olaraq iştirak etməyiblər.
Qadın səhabələrin döyüş meydanında iştirak etdiyi ilk müharibə isə Uhud döyüşü olub. Bu döyüşdə ön plana çıxan və silahlı şəkildə vuruşan ilk qadın səhabə Ümmü Umarə (Umarənin anası) hesab olunur.
Ümmü Umarə Mədinədə yaşayan Xəzrəc qəbiləsinin Bəni Nəccar qoluna mənsub idi. Anası Rəbab binti Abdullah olan Ümmü Umarə Mədinənin ilk müsəlmanlarından sayılır. O, əri Zeyd və iki oğlu ilə birlikdə Əqəbədə keçirilən ikinci beyətdə iştirak edib. Həmin beyətdə iştirak edən iki qadından biri olmaqla yanaşı, döyüşlərdə ön sıralarda yer alması ilə tanınıb.
Tarixi mənbələrə görə, Ümmü Umarə Uhud, Bəni-Qureyza, Hudeybiyyə, Xeybərin fəthi, Ümrə əl-Qəza, Məkkənin fəthi, Huneyn və Yəmamə döyüşlərində iştirak edib. Xüsusilə Uhud, Huneyn və Yəmamə müharibələrində göstərdiyi qəhrəmanlıqlar onu İslam tarixində fərqləndirib.
Uhud döyüşündə müsəlmanların çətin vəziyyətə düşdüyü anlarda Peyğəmbəri qoruyan azsaylı səhabələrdən biri məhz Ümmü Umarə olub. O, bu döyüşdə dəfələrlə yaralanıb və bir il boyunca aldığı yaraları müalicə etdirib. Rəvayətlərə görə, Peyğəmbər Uhud döyüşündən sonra “Hara baxırdımsa, Ümmü Umarənin məni qorumaq üçün döyüşdüyünü görürdüm” deyə bildirib.
Huneyn döyüşündə dağılmış müsəlman sıralarını yenidən toparlamağa çalışan Ümmü Umarə bir neçə müşriki də zərərsizləşdirib. O, daha əvvəl Peyğəmbərin məktubunu özünü peyğəmbər elan edən Müseylimətül-Kəzzaba aparan və bu səbəbdən işgəncə ilə öldürülən oğlu Həbibin qisasını almağa and içmişdi. Bu məqsədlə qatıldığı Yəmamə döyüşündə ağır yaralansa da, bir qolunu itirməsinə baxmayaraq mübarizəni davam etdirib.
Müseylimənin sonradan oğlu Abdullah və Vəhşi ibn Hərb tərəfindən öldürüldüyünü eşidən Ümmü Umarə bunu böyük rahatlıq və sevinc hissi ilə qarşılayıb.
Tarixi mənbələrdə bildirilir ki, Ümmü Umarə xəlifə Ömərin xilafətinin ilk illərində vəfat edib. O, İslam tarixində cəsarəti, sədaqəti və döyüş meydanındakı fədakarlığı ilə seçilən qadın səhabələrdən biri kimi xatırlanır.
