BAKI,AzerVoice

İslam fiqhində həm kişilər, həm də qadınlar üçün bədənin müəyyən hissələrinin örtülməsi dini və ictimai dəyər sayılır. Quran ayəsinə görə geyim həm ayıb yerlərin örtülməsi, həm də təqvanın təcəssümü kimi təqdim edilir. Geyim təbii bir ehtiyac olmaqla yanaşı, cəmiyyətdə əxlaqi nizamın qorunmasına da xidmət edir.

İslam hüququ qadının örtünmə qaydalarını müəyyən edərkən yaş, cins, ictimai münasibət, naməhrəm–məhrəm fərqini və fitnə ehtimalını nəzərə alır. Əksər məzhəblərə görə qadın naməhrəm kişilər qarşısında əl və üz istisna olmaqla bədəninin bütün hissələrini örtməlidir. Hənbəli alimləri isə əl və üzü də örtülməli sayır.

Naməhrəm dedikdə, qadına qan, süd və ya nikah səbiəbilə əbədi haram olmayan və həddi-büluğa çatmış kişilər nəzərdə tutulur. Həmçinin təmyiz yaşına çatmış, qadının bədənini dərk edə bilən oğlan uşaqları da naməhrəm hökmündədir.

Məhrəm qohumlar — ata, qardaş, baba, oğul və digər ailə üzvləri yanında örtüləcək nahiyə məzhəblərə görə fərqlənir. Hənəfi alimlərinə görə, qadının məhrəm yanında örtməli olduğu əsas nahiyə göbək ilə diz arasıdır. Boyun, qollar və baldırların görünməsi günah sayılmasa da, əxlaqi baxımdan ehtiyatlı davranılması tövsiyə edilir. Maliki alimləri isə üz, əllər və ayaqlar xaric bədənin tamamının örtülməsinin vacib olduğunu bildirirlər. Şafii alimlərinə görə göbək-diz arası örtülməlidir, lakin fitnə ehtimalı varsa daha geniş örtünmə tələb olunur. Hənbəli alimləri baş və qolların açıq olmasını caiz saysalar da, göbək–diz arası örtülü qalmalıdır.

Qadınların qadınlar arasında örtünməsi məsələsində yanaşma daha mülayimdir. Əksər alimlərə görə müsəlman qadınların müsəlman qadınlar yanında göbək–diz arası örtməsi kifayətdir. Qeyri-müsəlman qadınlar yanında isə Maliki və Hənəfi alimləri ehtiyatlı olmağı və hicablı qalmağı tövsiyə edirlər. Bunun səbəbi qeyri-müsəlman qadınların yaxınlıq dairəsindəki kişilərə qadının bədənini vəsf edərək fitnə doğurması ehtimalıdır.

Fıqh alimləri bildirirlər ki, “örtülməsi vacib olmayan yer” ifadəsi həmin nahiyələrin açıq gəzməsinin təşviqi deyil. Məqsəd ev şəraitində və ailə mühitində müəyyən nahiyələrin təsadüfən açılmasının günah sayılmamasıdır. Lakin hər bir halda ədəb, həya və fitnədən qorunma əsas prinsipdir.

Qadının örtülməsi vacib olmayan nahiyələrinə baxmaq şəhvət ehtimalı olduqda kişi üçün haram olur. Bu halda kişinin gözünü qoruması vacibdir. Eyni şəkildə, qadın da açıq nahiyələrin diqqət çəkməsi və fitnəyə səbəb olması ehtimalını nəzərə almalıdır.

Fiqh kitablarında “caiz deyil” ifadəsi bəzi hallarda “haramdır”, bəzi hallarda isə “məkruhdur” mənasında işlədilir. Bu səbəbdən hökmün dərəcəsi mətnin kontekstinə görə müəyyən edilə bilər.

Sonda nəticə olaraq qeyd edilir ki, bütün məzhəblərin ittifaqı ilə qadının göbək–diz arası nahiyəsini — ərindən başqa — hər kəsə göstərməsi haramdır. Digər bədən hissələrinin hökmü isə məzhəblər üzrə fərqlənir. Hər bir qadın təqlid etdiyi məzhəbin hökmünə uyğun davranmaqla yanaşı, həya və ədəb prinsiplərini qorumağa borcludur. Məhrəm kişilər də dinin açılmasına icazə vermədiyi nahiyələrə baxmamalıdır.