BAKI,AzerVoice Azərbaycan İslam Ensiklipediyası
Xeybərin fəthindən sonra baş verən və İslam tarixində geniş müzakirə olunan hadisə ilə bağlı sual yenidən gündəmə gəlib: Hz. Peyğəmbəri (s.ə.s.) zəhərləyən qadın sonradan müsəlman olmuşdumu? Tarixi mənbələrə görə, Xeybərin fəthindən sonra yəhudilər Hz. Peyğəmbəri zəhərləmək qərarına gəlmişdilər. Bu məqsədlə Zeynəb adlı qadın qızardılmış, üzərinə zəhər sürtülmüş bir qoyunu Peyğəmbərin (s.ə.s.) yanına gətirmiş, xüsusilə qol və kürək hissələrinə daha çox zəhər çəkmişdi. Rəsulullah (s.ə.s.) axşam namazından sonra səhabələri ilə birlikdə yeməyə oturarkən ətin zəhərli olduğunu anlayaraq loxmanı udmadan çıxarmış və ətrafındakılara yeməməyi tapşırmışdı.
Lakin səhabələrdən Bişr ibn Bəra əl-Ənsari zəhərli ət parçasını udduğu üçün hadisə yerində zəhərlənərək vəfat etmişdi. Zeynəb dindirildikdə, atasının, qardaşının, əmisi və ərinin müharibədə öldürüldüyünü, bu səbəbdən intiqam almaq istədiyini bildirib. O, həmçinin belə düşündüyünü demişdi: əgər Məhəmməd (s.ə.s.) həqiqətən peyğəmbərdirsə, bu sui-qəsd ona vəhy yolu ilə bildiriləcək, yox əgər sadəcə bir hökmdardırsa, insanlar ondan qurtulacaqdılar.
Qadının aqibəti barədə fərqli rəvayətlər
Mənbələrdə Zeynəbin taleyi ilə bağlı fərqli rəvayətlər yer alır. Bəzi rəvayətlərdə bildirilir ki, Hz. Peyğəmbər (s.ə.s.) qadını əvvəlcə əfv edib azad buraxmış, qadın da bundan sonra İslamı qəbul etmişdir. Bu məlumatı erkən dövr alimlərindən Zühri, Mamər ibn Raşid və Süleyman ət-Teymi kimi ravilər nəql ediblər. Onların bildirdiyinə görə, qadın kəlmeyi-şəhadət gətirmiş və bu səbəblə azad edilmişdi.
Digər rəvayətlərdə isə qeyd olunur ki, Bişr ibn Bəra zəhərin təsirindən vəfat etdikdən sonra, qadın qisas hökmü ilə öldürülmüşdür. Bəzi mənbələrdə onun birbaşa Hz. Peyğəmbərin əmri ilə, bəzilərində isə Bişrin ailəsinə təhvil verilərək onlar tərəfindən qisasən öldürüldüyü bildirilir.
Rəvayətlərin uzlaşdırılması
Alimlərin əksəriyyəti bu fərqli rəvayətləri belə izah edir:
Hz. Peyğəmbər (s.ə.s.) əvvəlcə şəxsi olaraq intiqam almadığı üçün qadına cəza verməmiş, onu əfv etmişdir. Lakin Bişr ibn Bəra sonradan vəfat etdikdə, qisas hökmü qüvvəyə minmiş və qadın bu səbəblə cəzalandırılmışdır. Bu yanaşmaya görə, hər bir rəvayət hadisənin fərqli mərhələsini əks etdirir və aralarında ziddiyyət yoxdur.
Zəhərləmə hadisəsindən sonra qadın dərhal öldürülməmiş, əfv edilmiş, bu mərhələdə İslamı qəbul etmiş ola bilər. Lakin Bişr ibn Bəra zəhərin təsirindən vəfat etdikdən sonra, qadın qisas hökmü ilə edam edilmişdir. Beləliklə, rəvayətlər bir-birini təkzib etmir, hadisənin müxtəlif mərhələlərini tamamlayır.
