Linuxda proseslərin arxa planda idarəsi: Bg, Fg və & simvolu
Linux terminalında işləyərkən bəzən saatlarca və ya uzun dəqiqələr çəkən tapşırıqlarla (məsələn, böyük bir arxiv faylının sıxlaşdırılması, serverdən iri həcmli faylın yüklənməsi və ya verilənlər bazasının ehtiyat nüsxəsinin çıxarılması) qarşılaşırıq. Əgər belə bir komandanı standart qaydada işə salsanız, terminal həmin proses bitənə qədər məşğul olacaq və siz başqa heç bir əmr yaza bilməyəcəksiniz. Hətta terminal pəncərəsini bağlasanız, həmin iş də yarıda kəsiləcək. Linux çoxlayihəli (multitasking) bir sistem olduğu üçün bu cür uzun prosesləri arxa plana keçirmək və terminaldan istifadəyə davam etmək üçün çox rahat alətlər təqdim edir. Bu məqalədə biz proseslərin idarə edilməsinin incəliklərini öyrənəcəyik.
Linuxda paket idarəetməsi: APT, DPKG və repozitorilərin sazlanması
Windows istifadəçiləri hər hansı bir proqramı quraşdırarkən internetdə .exe və ya .msi fayllarını axtarmağa, onları yükləyib "Növbəti" (Next) düymələrini sıxmağa öyrəşiblər. Linux dünyasında isə bu proses tamamilə fərqli, daha təhlükəsiz və mərkəzləşdirilmiş bir sistem üzərində qurulub. Bu sistem Paket idarəetməsi (Package Management) adlanır. Linux-da proqramlar etibarlı mənbələrdən - yəni Repozitorilərdən (proqram anbarlarından) birbaşa terminal vasitəsilə yüklənir. Bu məqalədə Debian və Ubuntu əsaslı sistemlərin onurğa sütunu sayılan APT və DPKG alətlərini dərindən öyrənəcəyik.
Linuxda istifadəçi idarəetməsi: Useradd və Passwd komandaları
Linux çoxistifadəçili (multi-user) bir əməliyyat sistemidir. Bu o deməkdir ki, eyni vaxtda onlarla, hətta yüzlərlə insan eyni sistemə qoşulub işləyə bilər. Lakin hər kəsin hər yerə girməməsi və sistemin nizamının pozulmaması üçün istifadəçilərin düzgün idarə edilməsi mütləqdir. Bu məqalədə biz sistemə yeni bir nəfəri necə əlavə etməyi, onun səlahiyyətlərini necə tənzimləməyi və təhlükəsizlik üçün şifrə siyasətini necə idarə etməyi öyrənəcəyik.
Praktik Linux dərsləri: Gündəlik işləri terminalla sürətləndirin
Nəzəriyyəni praktika ilə birləşdirmək üçün Linux terminalın gündəlik işlərdə bizə necə sürət qazandırdığına nəzər salaq. Budur ən çox rast gəlinən 3 əsas məqam:
Linux terminalında ən vacib 10 komanda hansılardır?
Bir çox yeni istifadəçi üçün Linux dünyasına addım atmaq, qara bir ekran və yanıb-sönən ağ kursorla qarşılaşmaq bir qədər qorxulu və sirli görünə bilər. Lakin bu "qara ekran" – yəni Terminal (və ya Komanda Sətri) əslində Linux əməliyyat sisteminin ürəyi və ən güclü silahıdır.
