Linuxda vaxt və saat tənzimləməsi - Date və timedatectl dərsləri
Linux sistemlərində, xüsusilə də veb və verilənlər bazası serverlərində zamanın saniyəsi-saniyəsinə dəqiq olması kritik əhəmiyyət kəsb edir. Əgər serverin saatı və tarixi yanlış olarsa, loq yazıları qarışar, təhlükəsizlik sertifikatları (SSL) etibarsız sayılar və planlaşdırılmış tapşırıqlar (cron jobs) səhv vaxtda işə düşər. Linux terminalında sistem saatını yoxlamaq, vaxt zonasını (timezone) dəyişmək və təqvimi idarə etmək üçün xüsusi və çox effektiv komandalar mövcuddur. Bu məqalədə biz sistem zamanını idarə etməyin incəliklərini öyrənəcəyik.
Linuxda paket idarəetməsi: APT, DPKG və repozitorilərin sazlanması
Windows istifadəçiləri hər hansı bir proqramı quraşdırarkən internetdə .exe və ya .msi fayllarını axtarmağa, onları yükləyib "Növbəti" (Next) düymələrini sıxmağa öyrəşiblər. Linux dünyasında isə bu proses tamamilə fərqli, daha təhlükəsiz və mərkəzləşdirilmiş bir sistem üzərində qurulub. Bu sistem Paket idarəetməsi (Package Management) adlanır. Linux-da proqramlar etibarlı mənbələrdən - yəni Repozitorilərdən (proqram anbarlarından) birbaşa terminal vasitəsilə yüklənir. Bu məqalədə Debian və Ubuntu əsaslı sistemlərin onurğa sütunu sayılan APT və DPKG alətlərini dərindən öyrənəcəyik.
Linuxda kiber təhlükəsizlik: UFW firewall vasitəsilə serverin qorunması
Linux əməliyyat sistemləri təbii olaraq təhlükəsiz quruluşa malik olsa da, internetə açıq olan hər bir server və ya kompüter hər saniyə kiber hücumların, xüsusilə avtomatlaşdırılmış botların hədəfindədir. Bu hücumların qarşısını almağın ən ilkin və vacib yolu düzgün tənzimlənmiş bir təhlükəsizlik divarı — yəni Firewall istifadə etməkdir. Linux dünyasında bu işi sadələşdirmək üçün UFW (Uncomplicated Firewall) adlı möhtəşəm alət mövcuddur. Bu məqalədə serverimizi dünyaya necə bağlayacağımızı və yalnız güvəndiyimiz qapıları necə açacağımızı öyrənəcəyik.
