BAKI, VOA, Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
ABŞ-dakı bir çox Evangelist xristian üçün Yaxın Şərqdəki müharibələr sadəcə geosiyasi qarşıdurma deyil, onların inandığı "zamanın sonu" (axırzaman) rəvayətinin bir hissəsidir.
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İranın "teokratik" rejimindən narazı olan dünyəvi bir diplomat obrazında çıxış edərək, İran liderlərini geosiyasi qərarlarını dini baxışlara əsaslanaraq verən radikal şiə ruhaniləri adlandırır. Müdafiə naziri Pit Heqset isə İran kimi "İslam xulyaları"na qapılmış rejimlərin nüvə silahına sahib olmasının yolverilməz olduğunu bəyan edir.
Lakin pərdəarxasında hərbi komandanların əsgərlərə müraciəti tamamilə fərqlidir. Məlumata görə, bəzi komandanlar zabitlərə bu müharibənin "Tanrının planı"nın bir hissəsi olduğunu təlqin etməyi tapşırıblar. Onlar İncildən Armageddon döyüşü və Məsihin qayıdışı haqqında ayələr oxuyaraq, Donald Trampın bu müharibəni başlatmaq və Məsihin gəlişinə zəmin hazırlamaq üçün Tanrı tərəfindən seçildiyini (məsh edildiyini) iddia edirlər.
İsrailin "Amalik" bənzətməsi
İsraildə də vəziyyət fərqli deyil. Baş nazir Benyamin Netanyahu İrana qarşı müharibədə Tövratdan sitatlar gətirərək İranı yəhudi irsində "mütləq şəri" təmsil edən qədim düşmən — "Amalik" tayfası ilə müqayisə edir. 28 fevralda müharibə başladıqdan bir neçə saat sonra Netanyahu qədim Fars imperiyası ilə indiki İran rejimi arasında paralellər apararaq, tarixin təkrarlandığını və "şər rejimin" süqut edəcəyini dini simvollarla ifadə edib.
Məsihin qayıdışı naminə
ABŞ-da Evangelistlərin böyük bir qismi bu müharibəni Məsihin gəlişindən əvvəl baş verməli olan "vəd edilmiş müharibə" kimi görür.
2022-ci il sorğularına görə, amerikalıların 39%-i, Evangelistlərin isə 47%-i axırzamanda yaşadığımıza inanır. Son iki ildə bu rəqəmin daha da artdığı ehtimal olunur.
Müdafiə naziri Pit Heqsetin "Xristian Millətçisi" baxışları Pentaqonda özünü qabarıq göstərir. O, ordunun rəhbər heyətini dini baxışlarına uyğun yenidən formalaşdırıb, Pentaqonda aylıq dua ibadətləri təşkil edir və Ağ Evdə "Tanrının İsraili dəstəkləməyi əmr etdiyini" deyən vaizlərin dərslərində iştirak edir.
İctimaiyyətə sızan görüntülərdə Evangelist keşişlərin Oval Ofisdə əllərini Trampın üzərinə qoyaraq onun müharibədəki qələbəsi üçün dua etdikləri görünür.
Tramp: Yeni Kir və ya Böyük Konstantin?
Sağçı media və dini liderlər Trampı yəhudiləri Babil əsarətindən qurtaran Böyük Kir və ya xristianlığı rəsmi dinə çevirən Böyük Konstantin ilə müqayisə edirlər. Vaizlər Trampın "ilanın başını" (İslamı nəzərdə tuturlar) əzdiyini və Tanrının ondan peyğəmbərlik anında istifadə etdiyini iddia edirlər.
"İsrail üçün Birləşmiş Xristianlar" qrupunun rəhbəri, Trampa Sionun düşmənlərini əzdiyi üçün təşəkkür edərək, bu hadisələrin Həzrəti Hizqiyalın peyğəmbərliyinin reallaşması olduğunu bildirib.
Liderlər, yoxsa Peyğəmbərlər?
Siyasətin bu dərəcədə dinlə iç-içə keçməsi liderləri adi siyasi xadim statusundan "Tanrının əsgəri" səviyyəsinə qaldırıb.
Trampın dini mandatı
Tramp özünü xristianlığın hamisi və Tanrının sözü uğrunda döyüşçü kimi təqdim edərək Evangelistlərin 80%-nin səsini qazanıb. Tərəfdarları onun 2024-cü ildəki sui-qəsddən sağ çıxmasını "İlahi müdaxilə" kimi qiymətləndirirlər. Trampın özü də andiçmə mərasimində Tanrının onu "Amerikanı yenidən böyük etmək üçün" xilas etdiyini deyib.
Netanyahunun "İlahi missiyası"
İsraildə "Tufan əl-Əqsa" əməliyyatından sonra axırzaman ritorikası kəskinləşib. Bəzi sağçı millətçilər və ravvinlər Netanyahunu Məsihin gəlişinə yol açan bir elçi kimi görürlər. Hətta ifrat sağçı millətçilər onun seçki qutuları ilə deyil, "İlahi tədbir"lə seçildiyini iddia edirlər. İsrail ordusunda "Haredim" (ultra-ortodoks) qrupların nüfuzu artıb və onlar Tövrat qanunlarının bütün "Böyük İsrail" torpaqlarında (Fələstin, İordaniya və Sinayın bir hissəsi daxil olmaqla) tətbiqinə çalışırlar.
Şəxsi şöhrət axtarışı
Dini faktorlarla yanaşı, həm Tramp, həm də Netanyahu şəxsi irslərini əbədiləşdirmək istəyirlər.
Netanyahu 7 oktyabr uğursuzluğundan sonra sarsılmış imicini İran üzərindəki qələbə ilə bərpa etmək və xalqına təhlükəsizlik vəd edən lider statusunu qaytarmaq istəyir.
Tramp isə Ronald Reyqanın SSRİ üzərindəki qələbəsindən daha böyük bir irs qoymağa çalışır. İran rejimini dəyişməklə tarixin ən cəsarətli və dahi prezidenti kimi yadda qalmaq istəyir. "The Atlantic" jurnalının qeyd etdiyi kimi, Tramp özünü onilliklər boyu ABŞ-a müqavimət göstərən sistemləri dəyişdirə biləcək tək güc kimi görür.
Nəticə olaraq, bu müharibə sadəcə raketlər və hərbi strategiyalar savaşı deyil; bu, həm də Vaşinqton və Təl-Əvivin mərkəzində dayanan, gələcəyi qədim peyğəmbərliklərin reallaşması kimi görən dərin bir dini inancın toqquşmasıdır.
