BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Ötən həftə Qətərdə İran hücumlarının dayanmasından sonra nisbi sakitlik hökm sürüb, məktəblər və iş yerləri tədricən normal fəaliyyətinə qayıdıb. Bu, digər Körfəz ölkələrində hücumların davam etdiyi və məsafədən təhsil/iş rejiminin saxlanıldığı bir vaxtda Qətər üçün fərqli bir mənzərə idi. Lakin bu həftə vəziyyət dəyişdi; İranın xüsusilə dronlardan istifadə etdiyi hücumları yenidən başladı.
Ekspertlərin fikrincə, bu gərginliyin əsas səbəbi Qətər Baş nazirinin ötən həftəsonu Vaşinqtona səfəri və ABŞ rəsmiləri ilə müharibədən sonrakı təhlükəsizlik əməkdaşlığının gücləndirilməsini müzakirə etməsidir.
Doha və Vaşinqton arasındakı artan əlaqələr energetika sektorunda da özünü büruzə verir. Qətərin "Ras Laffan" obyektlərinə hücumdan sonra "QatarEnergy" şirkəti Texas ştatındakı "Golden Pass" terminalında qaz istehsalına başladığını elan etdi. "ExxonMobil" ilə müştərək olan bu layihədə Qətər 70% paya malikdir. Qətər rəsmiləri bu addımı ABŞ ilə münasibətlərin strateji möhkəmlənməsi kimi qiymətləndiriblər.
Doha və Tehran arasında ehtiyatlı balans
Münasibətlərin güclənməsi Tehranın Qətərə qarşı həssaslığını artırıb. Buna görə də Doha ictimai rəydə çox ehtiyatlı davranır. Baş nazirin Vaşinqton səfəri Qətər mediasında birbaşa deyil, "Fox News" kimi ABŞ media orqanlarına istinadla dolayısı yolla işıqlandırılıb.
Bu ehtiyatlılıq akademik dairələrdə də müşahidə olunur. Qətər Universiteti "Körfəzdən Baxışlar" seriyası çərçivəsində Körfəzdə "post-Amerika" dövrünün mümkün olmadığını iddia edən bir araşdırma dərc edib. Bu, faktiki olaraq Vaşinqtonla əlaqələri gücləndirərkən, simvolik olaraq ondan uzaq görünmək cəhdidir.
Məqalə dərc olunduqdan qısa müddət sonra "Körfəz Araşdırmaları" saytı əlçatmaz olub və məqalənin silindiyi bildirilib. Lakin həmin müəllifin — universitetin magistr tələbəsi və Aİ-nin Dohadakı nümayəndəliyinin məsləhətçisinin — bir gün əvvəl başqa platformada dərc olunmuş yazısı daha aydın mənzərə yaradır:
Qətərdəki ABŞ bazası hücum hədəfi ola biləcəyi üçün "yük" kimi təsvir edilir.
Alternativ olaraq NATO (Şimali Atlantika Alyansı) ilə tərəfdaşlığın gücləndirilməsi təklif olunur.
Qətər və Türkiyə arasındakı hərbi əməkdaşlıq mesajın ideoloji sütunu kimi qeyd edilir.
Başqa sözlə, rəsmi Doha nə qədər ehtiyatlı olsa da, suyun altında daha aydın bir xətt görünür: Qətər ABŞ çətirindən dərhal qopmaq fikrində deyil, lakin bunun əvəzini azaltmaq və təhlükəsizlik sütunlarını NATO və Türkiyə ilə şaxələndirmək yollarını axtarır.
Yerusəlim Strategiya və Təhlükəsizlik İnstitutunun doktoru Ariel Admoni hesab edir ki, müharibə dövründə Qətərin "İslam oxu" ilə "Amerika oxu" arasındakı balansı qoruması olduqca çətinləşib. Buna baxmayaraq, Doha özünün "hedcinq" (sığortalama) siyasətindən əl çəkməyib. Akademik və media platformalarından istifadə etməklə Qətər hər iki tərəfə olan öhdəlikləri arasında manevr etməyə çalışır.
