BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ administrasiyasında İran məsələsi üzrə diplomatik proseslərdə diqqətçəkən dəyişikliklər müşahidə olunur.
ABŞ dövlət katibi Mark Rubionun İranla bağlı danışıqlardan kənarda qalması Vaşinqtonun ənənəvi diplomatik yanaşmasından uzaqlaşdığını göstərir. Donald Tramp administrasiyası dövründə bu proseslərin daha çox prezidentə yaxın şəxslər vasitəsilə idarə edildiyi bildirilir.
Məlumata görə, əvvəlki illərdə John Kerry kimi dövlət katibləri İran danışıqlarında birbaşa iştirak edirdisə, hazırkı mərhələdə bu rol Cey Di Vens kimi fiqurlara həvalə olunur. Bu yanaşma ABŞ diplomatiyasında institusional modeldən fərqli olaraq daha şəxsi və çevik idarəetmə mexanizminin tətbiq olunduğunu göstərir.
Ekspertlərin fikrincə, bu vəziyyət “diplomatiyanın özəlləşdirilməsi” kimi xarakterizə olunur. Prezident Trampın biznes təcrübəsinə əsaslanan yanaşması nəticəsində beynəlxalq danışıqlar onun etibar etdiyi şəxslərə – o cümlədən yaxın çevrəsinə – həvalə edilir.
Digər tərəfdən, Rubionun eyni zamanda milli təhlükəsizlik müşaviri funksiyasını daşıması onun fəaliyyət modelini dəyişib. Bu vəziyyət onun xarici səfərlərinin azalmasına və Vaşinqtonda qalaraq qərarların qəbulunda birbaşa iştirak etməsinə səbəb olur.
Analitiklər qeyd edir ki, Rubionun İran məsələsindən uzaq qalması yalnız inzibati səbəblərlə izah olunmur. Bu, həm də siyasi strategiya ilə bağlı ola bilər. Onun 2028-ci il prezident seçkiləri üçün potensial namizəd kimi qiymətləndirilməsi fonunda Yaxın Şərq kimi riskli və nəticəsi qeyri-müəyyən olan dosyelərdən uzaq durmağa çalışdığı ehtimal edilir.
Bəzi ekspertlər isə hesab edir ki, İran məsələsində uğursuzluq riski yüksək olduğundan bu prosesdən kənarda qalmaq gələcək siyasi perspektivlər baxımından daha təhlükəsiz seçim kimi dəyərləndirilir.
Nəticə etibarilə, Rubionun İran danışıqlarında görünməməsi ABŞ diplomatiyasında struktur dəyişiklikləri, şəxsi münasibətlərə əsaslanan idarəetmə modeli və daxili siyasi hesablamaların kəsişməsi kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma Vaşinqtonun qlobal diplomatik fəaliyyətində yeni mərhələnin başlanğıcına işarə edir.
