BAKI,AzerVoice

Xətakar və macərabaz Makron hakimiyyətində qoca qitədə demomrayiyanın “beşiyi” hesab edilən Firəngistan siyasi cəhətdən qeyri stabil illərdən sonra nəhayət ki, qeyri müəyyən gərgin bir il ilə, 2025-ci il ilə üzləşir.
Yumuşaq oğlan Makron hər zaman sərtliyi olduqca sevsə də bu heç də onu siyasi arenada güclü lider kimi taninmasına vəsilə olmayıb.
Keçən il Fransada iki möhtəşəm hadisə - Olimpiya Oyunları və Parisdəki Notre-Dame Katedralinin yenidən açılması baş tutsa da, bu, keçən il də Paris üçün ən çətin illərdən biri olub.

İyun ayında Prezident Emanuel Makron, popülist partiyaların qələbə qazandığı və aşırı sol partiyaların Avropa Parlamenti seçkilərində irəlilədiyi bir vəziyyətdə tez seçkilərin keçirilməsini çağırdı. Bu seçki, xüsusilə Fransa və Almaniya kimi AB-nin iki ən böyük üzvündə geniş təsirə malik olan bir səsvermə oldu.

Fransanın sağçı partiyası Rassemblement National (Milli Hərəkat), Marine Le Pen və Jordan Bardella tərəfindən idarə edilərək, yerli parlament seçkilərinin ilk turunun qalibi oldu. Lakin ikinci turda taktiki səsvermə və mərkəzi sol partiyalarla alyanslar Milli Hərəkatı üçüncü yerə itələyib.
Üç blokdan ibarət bir parlament, aydın bir əksəriyyət olmadan, zəif hökumətlərin yaranmasına səbəb oldu, bunlardan biri, dekabr ayında etimad səsverməsini itirərək çökmüş və qısa müddət yaşayan baş nazir Michel Barnierin rəhbərlik etdiyi hökumət idi.

Ümumilikdə, François Bayrounun rəhbərlik etdiyi sonuncu hökumət də daxil olmaqla dörd idarəetmə oldu. Fransa sonuncu dəfə 1934-cü ildə çoxsaylı hökumət dəyişiklikləri yaşamışdı.

Bu siyasi böhranının kökləri, Emmanuel Makronun 2017-ci ildəki ilk dövrünün əvvəlinə gedib çıxır ki, bu da ənənəvi qüvvələr hesabına siyasi mənzərəni dəyişərək sağ və sol tərəflərdə ekstremizmlərin yüksəlişini xəbər verdi. Makronun parlamenti ləğv etmək üçün atdığı riskin geri dönüşü olaraq, vəziyyət daha da pisləşdi. Bu, siyasi mənzərəyə balans və sabitlik bərpa etmək əvəzinə, parçalanma və bölünməni daha da dərinləşdirərək, daha çox deadlock və durğunluğa səbəb oldu.

Daxili siyasi çətinliklərinə əlavə olaraq, Fransa dünya səhnəsində də geriləmələrlə qarşılaşdı, burada geosiyasi təsirinin azalması, xüsusilə Afrikada hiss olundu. Dolayısıyla qara qitənin sərt oğlanları Makronun simasına Parisə “barmağarası şiş” göstərdilər.

31 dekabrda, Fildişi Sahilinin Prezidenti Alassane Ouattara, Fransa qüvvələrinin yanvar ayında ölkəsindən çıxacağını elan etdi. Bu, 2024-cü ilin əvvəllərində Çaddan gələn oxşar bir addım və Sahel bölgəsindən, o cümlədən Mali, Burkina Faso və Nigerdən Fransanın daha geniş şəkildə geri çəkilməsi ilə üst-üstə düşdü. Hazırda Fransanın Afrikadakı hərbi mövqeyi, Qabonada simvolik bir mövcudiyyət və Cibutidə bir kiçik bazadan ibarətdir.

2017-ci ildə, Makron Burkina Faso-nun paytaxtı Uagadugu-da Fransanın koloniya keçmişindən uzaqlaşmağa vəd verərək, Afrikalı ölkələrlə tərəfdaş kimi işləməyi təklif etmişdi. Ancaq ağır hərbi yerləşdirmələrin davam etməsi, terrorizmə qarşı zəif mübarizə nəticələri və hərbi çevrilişlərə gecikmiş cavablar, Fransanın Afrikadakı populyarlığının azalmasına səbəb oldu.
Lakin, Fransanın geriləməsinin tək səbəbi Makronun siyasi lider olaraq əfəlliyi deyil.
Başqa bir böyük səbəb, Qlobal Cənub ölkələrinin yüksəlişidir. Nəticədə, Afrikalı ölkələr Rusya və Çin kimi digər yüksələn güclərə yönələ bildilər və bu da onların Fransız qüvvələrini ölkələrindən çıxarmaq qərarını daha da asanlaşdırdı.

Yaxın Şərqdəki hadisələr də Fransanın dünya səhnəsindəki azalmış rolunu bir az da aşağı saldı. Əvvəlki Fransız mandatı olan Livanda, Fransanın siyasi nüfuzunu bərpa edərək, eləcə də qərbin İran və Hizbullahla dialoq qurmaq səyləri uğursuz oldu.

Fransa, yüksək borc yükü və 5 milyon işsiz olmasına baxmayaraq, hələ də dünyanın yeddinci ən böyük iqtisadiyyatı olaraq qalır - aerokosmik sənayeden lüks məhsullara qədər geniş bir sahədə tanınan bir ölkədir. Bütün bunlara baxmayaraq,keçən ilki uğursuzluq isə ölkənin tarixinə həkk olub.

Bəs 2025-ci ildə ölkə necə olacaq? Bu, gələn aylarda Fransız siyasətçilərinin verəcəyi qərarlardan asılı olacaq. Lakin ehtimallar onu söyləməyə əsasə verir ki, Donald Trampın yenidən siyasi arenaya qayıdışı fonunda , keşən il Afrika ölkələrindən “barmaqarası şiş” alan Farnsa 2025-ci il də analoji vəziyyətlə üz-üzə olacaq.