BAKI,AzerVoice
ABŞ-ın nəhəng texnologiya şirkətləri İsrailə Qəzza və Livanda şübhəli silahlıları daha sürətlə izləyib öldürmək imkanı verdilər. Bu, süni intellekt (AI) və bulud hesablama xidmətlərinin intensiv istifadəsi sayəsində mümkün olub. Lakin bununla yanaşı, öldürülən mülki şəxslərin sayı da artıb ki, bu da bu texnologiyaların mülki itkilərə səbəb olmasından narahatlıq yaradıb.
AI-nin hərbi istifadəsi və ABŞ şirkətlərinin rolu
İsrailin son müharibələrində ABŞ-da istehsal edilən kommersiya süni intellekt modellərinin birbaşa hərbi əməliyyatlarda istifadəsi yeni bir mərhələdir. Bu texnologiyalar ilk növbədə hərbi məqsədlər üçün hazırlanmasa da, yaşamaq və ölmək məsələsində qərarvermə proseslərində istifadə olunmağa başlanıb.
İsrail ordusu süni intellektdən kəşfiyyat məlumatlarının təhlili, telefon danışıqlarının və mesajların izlənməsi və şübhəli davranışların aşkar edilməsi üçün istifadə edir. Xüsusilə, 7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS-ın sürpriz hücumundan sonra, İsrail ordusunun Microsoft və OpenAI texnologiyalarından istifadəsi kəskin şəkildə artıb.
AI sistemlərinin işləmə mexanizmi və potensial səhvlər
Tədqiqat, süni intellekt sistemlərinin hədəfləri necə seçdiyini və potensial səhvlərini də ortaya çıxarıb. Bu səhvlər adətən iki səbəbdən:
Natamam və ya səhv məlumatlardan
Qüsurlu alqoritmlərdən qaynaqlanır.
Araşdırma zamanı İsrailin hazırkı və keçmiş rəsmiləri, eləcə də şirkət əməkdaşları ilə müsahibələr aparılıb. Onların sözlərinə görə, AI sistemləri şübhəli söhbətləri və davranışları tez tapır, lakin yanlış tərcümələr və qeyri-dəqiq məlumatlar səbəbilə səhv hədəflər müəyyən edilə bilər.
Microsoft və OpenAI-nin iştirakı
- Microsoft Azure: İsrail ordusu “Azure” platformasını izlənilən telefon zəngləri, mətn mesajları və səs qeydlərini toplamaq və təhlil etmək üçün istifadə edir.
- OpenAI və ChatGPT: AI sistemləri, sürətli mətn axtarışı, şəxslərin yerlərini müəyyən etmək və təhqiramiz və ya təhlükəli danışıqları tapmaq üçün istifadə olunur.
Maraqlı fakt: 2024-cü ilin iyul ayına qədər Microsoft-un serverlərində 13.6 petabayt məlumat saxlanılıb. Bu, ABŞ Konqres Kitabxanasının bütün kitablarını 350 dəfə saxlamaq üçün kifayətdir.
Müqavilələr və kommersiya maraqları
- Microsoft: İsrail ordusu ilə onilliklərdir tərəfdaşlıq edir.
- OpenAI: Hərbi istifadəni əvvəl qadağan etsə də, 2023-cü ildə “milli təhlükəsizlik məqsədləri” üçün icazə verib.
- Google və Amazon: 1.2 milyard dollarlıq “Nimbus Layihəsi” çərçivəsində İsrailə bulud xidmətləri göstərir.
- Palantir Technologies və Red Hat: İsrailə AI əsaslı hərbi sistemlər təqdim edir.
İsrail ordusunun mövqeyi və mülki itkilər
İsrail ordusu bildirib ki, AI sistemləri kəşfiyyat proseslərini daha effektiv edir və bəzən mülki itkiləri azaldır. Lakin Qəzza və Livanda 50 mindən çox insanın həlak olması və Qəzzada binaların 70%-nin dağılması ciddi tənqidlərə səbəb olub.
Beynəlxalq narahatlıqlar
- AI Now İnstitutunun rəhbəri Heidi Xələf hesab edir ki:
"Bu, kommersiya AI modellərinin birbaşa müharibədə ilk istifadəsidir. Texnologiyanın belə qeyri-etik müharibələri mümkün etməsi narahatedicidir."
- OpenAI və Google:
Siyasi təzyiqlərə baxmayaraq, “məsuliyyətli AI istifadəsi” ilə bağlı öhdəliklərini qoruduqlarını bildirirlər.
Nəticə və əsas narahatlıqlar:
Süni intellekt hədəfləri düzgün seçirmi? – Xeyr, səhvlər olur.
Mülki itkilər niyə artır? – AI sistemləri bəzən yanlış məlumat əsasında qərarlar verir.
Şirkətlər məsuliyyət daşıyırmı? – Bir çoxu ictimai tənqidə baxmayaraq, müqavilələrini davam etdirir.
