BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Türkiyə enerji sahəsində tam müstəqillik hədəfi çərçivəsində üç qitədə fəaliyyətini genişləndirir. Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar bildirib ki, Ankara İraqın Kərkük bölgəsindən Somaliyə, Liviyadan Omana, Azərbaycandan Macarıstana qədər quru və dənizdə müxtəlif enerji layihələri və tərəfdaşlıqlar həyata keçirir.
Bayraktarın sözlərinə görə, Türkiyənin xaricdəki enerji yatırımları yalnız neft və təbii qaz hasilatını artırmaq məqsədi daşımır. Ankara eyni zamanda texniki bilik, texnologiya, kapital və əməliyyat imkanlarını beynəlxalq bazarlara çıxarmağa çalışır.
Nazir Türkiyənin enerji resurslarına çıxış əldə edən ölkədən enerji istehsal edən, investisiya yatıran və beynəlxalq tərəfdaşlıqlar quran ölkəyə çevrildiyini bildirib.
Bu strategiyanın əsas hədəflərindən biri Türkiyə Petrolları Anonim Ortaqlığının (TPAO) gündəlik 1 milyon barel neft ekvivalentinə bərabər karbohidrogen hasilatı gücünə malik beynəlxalq enerji şirkətinə çevrilməsidir.
Hazırda TPAO-nun Türkiyə daxilində və xaricində ümumi gündəlik hasilatı təxminən 330 min barel neft ekvivalentidir. Bayraktar bu göstəricinin 2028-ci ildə Sakarya Qaz Yatağında hasilatın artması ilə gündəlik 600 min barelə yaxınlaşacağını bildirib.
Kərkük və Somali TPAO-nun beynəlxalq genişlənməsində önə çıxır
Bayraktar TPAO-nun beynəlxalq böyümə strategiyasında İraqın mühüm yer tutduğunu bildirib. Şirkət BP Energy Company of Kirkuk Limited şirkətinin 15 faiz payını əldə edərək Kərkükdəki Baba, Avanah, Bai Hassan, Jambur və Khabbaz yataqlarında BP və ConocoPhillips ilə tərəfdaş olub.
Nazirin sözlərinə görə, ilk mərhələdə 3 milyard bareldən çox neft ekvivalentində karbohidrogen ehtiyatının olduğu qiymətləndirilən yataqlarda əsas məqsəd mövcud ehtiyatların işlənməsi, hasilatın artırılması və əlavə kəşfiyyat imkanlarının araşdırılmasıdır.
Somali isə Türkiyənin beynəlxalq karbohidrogen kəşfiyyatı strategiyasının əsas nümunələrindən biri kimi göstərilir. “Oruç Rəis” seysmik tədqiqat gəmisi Somali sahillərində 234 gün ərzində üç dəniz blokunda araşdırma aparıb.
Toplanan məlumatların təhlilindən sonra qazma qərarı qəbul edilib. Yeni nəsil qazma gəmisi “Çağrı Bəy” hazırda Somali sahillərindəki Curad-1 quyusunda Türkiyənin xaricdə həyata keçirdiyi ilk dərin dəniz kəşfiyyat qazmasını aparır.
Türkiyə enerji fəaliyyətini Liviyadan Omana qədər genişləndirir
Bayraktar Türkiyənin beynəlxalq enerji strategiyasının hər hansı bir ölkə və ya regiondan asılı olmadığını, coğrafi baxımdan şaxələndirilmiş portfel yaradıldığını bildirib.
İyun ayında imzalanan hasilatın pay bölgüsü sazişləri ilə Liviyanın quru və dəniz lisenziya sahələrində kəşfiyyat fəaliyyətinin genişləndirilməsinə imkan yaranıb. Bu addım Türkiyə-Liviya enerji əməkdaşlığının inkişafına və TPAO-nun Şimali Afrikadakı mövqeyinin gücləndirilməsinə yönəlib.
Türkiyə həmçinin Pakistan, Suriya və Omanla enerji sahəsində əməkdaşlığı genişləndirir. “Oruç Rəis” gəmisinin musson mövsümündən sonra Pakistana keçərək seysmik məlumat toplama işlərinə başlaması planlaşdırılır.
Suriyada neft və mədənçilik sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının araşdırıldığı, Omanda isə Blok 80 üçün güzəşt və birgə əməliyyat sazişlərinin imzalandığı bildirilib.
Afrikada isə Qvineya-Bisau, Anqola və Liberiyada yeni enerji layihələri üzrə işlərin aparıldığı qeyd olunub.
Azərbaycan Türkiyənin enerji strategiyasında əsas tərəfdaşlardan biridir
Bayraktar Azərbaycanın da Türkiyənin enerji strategiyasında mühüm yer tutduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, iki ölkə Azərbaycanın müxtəlif karbohidrogen yataqları üzrə yeni layihələrin hazırlanması üzərində işləyir.
Nazir xatırladıb ki, iyunun 1-də BOTAŞ, Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR), TotalEnergies və BƏƏ-nin milli neft şirkəti ADNOC arasında Azərbaycan qazının Türkiyəyə tədarükünü nəzərdə tutan saziş imzalanıb.
Razılaşmaya əsasən, 2029-cu ildən etibarən 15 il ərzində Azərbaycandan Türkiyəyə ümumilikdə 33 milyard kubmetr təbii qaz tədarük edilməsi planlaşdırılır.
Türkiyə hazırda İraq, Kərkük və Azərbaycandakı enerji layihələrində iştirak edir. Ankara həmçinin Azərbaycanın “Azəri-Çıraq-Günəşli” və “Şahdəniz” layihələrində fəaliyyət göstərir.
TPAO beynəlxalq enerji şirkətləri ilə də əməkdaşlığı genişləndirir. Şirkət ExxonMobil, Chevron, BP və TotalEnergies ilə strateji əməkdaşlıq istiqamətində müxtəlif razılaşmalar imzalayıb.
Ankara Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolunu artırır
Bayraktar Türkiyənin enerji istehsal edən ölkələrlə uzunmüddətli tərəfdaşlıqları genişləndirməklə yanaşı, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verəcək layihələrə də diqqət yetirdiyini bildirib.
Macarıstan və Bolqarıstandakı fəaliyyətlər Türkiyənin Avropa enerji bazarları ilə inteqrasiyasının gücləndirilməsi strategiyasının nümunələri kimi göstərilir.
Macarıstanda MOL ilə 2025-ci ildə imzalanan saziş çərçivəsində Buzsak yatağında üçölçülü seysmik məlumatların toplanması başa çatıb və məlumatların qiymətləndirilməsi prosesinə başlanılıb. Tamasi yatağında isə 3D seysmik araşdırmalar davam edir.
Bolqarıstanın Qara dənizindəki Xan Tervel yatağında Shell ilə birgə kəşfiyyat fəaliyyətlərinə başlanılması da Türkiyənin Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə vermək strategiyasının bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Bundan başqa, TPAO ilə Qazaxıstanın KazMunayGas şirkəti arasında karbohidrogen yataqlarının kəşfiyyatı və hasilatı, həmçinin neft yataqlarında xidmət sahəsində əməkdaşlıq sazişləri imzalanıb.
Bu əməkdaşlıqların Türkiyənin Mərkəzi Asiyadakı enerji mövcudluğunu gücləndirməsi və TPAO-nun texniki və əməliyyat imkanlarının regiona transferinə şərait yaratması gözlənilir.
