ArabAZ Təhlil Mərkəzi
Cənubi Livanda İsrailin hərbi zərbələrinin miqyasının son günlərdə kəskin genişlənməsi ilə "Hizbullah" son dərəcə mürəkkəb bir tənlik qarşısında qalıb: İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun seçkiləri təxirə salmaq və ya mövqelərini möhkəmləndirmək üçün can atdığı genişmiqyaslı müharibəyə cəlb olunmadan artan hücumlara necə cavab verməli?
Təl-Əvivin birbaşa hədəfinə çevrilən və qruplaşmadan çəkindirici cavab tələb edən daxili sosial bazanın təzyiqi artdıqca, "Hizbullah"ın variantları regional proseslərdən - xüsusilə ABŞ-İran danışıqlarının gedişindən və Livanın daxili siyasi dinamikasından asılı vəziyyətə düşüb.
"Hizbullah"ın mövqeyinə bələd olan mənbələr təşkilatın hərbi cavab vermək, yoxsa birtərəfli qaydada atəşkəsə və təmkinli davranmağa sadiq qalmaq barədə bəyanat yaymaqdan yayındığını bildirirlər. Mənbələr diqqətə çatdırır ki, partiya hazırda Livan dövlət orqanlarının məsuliyyəti üzərinə götürməsinə çalışır və rəsmi qurumları təcavüzün genişlənməsinə qarşı dialoqa çağırır. "Əş-Şərq əl-Avsat" qəzetinə danışan mənbələr bildirir ki, hazırkı mərhələdə qruplaşmanın birbaşa hərbi cavaba meyil etdiyini göstərən əlamətlər yoxdur. Çünki İsrail təcavüzünün əsas məqsədlərindən biri "Hizbullah"ı və onunla birlikdə İranı cavab verməyə təhrik edərək genişmiqyaslı müharibəyə sürükləməkdir; bu isə birbaşa Netanyahunun seçki maraqlarına xidmət edir.
Beyrut Amerika Universitetinin politologiya professoru Dr. Hilal Xəşan isə qruplaşmanın hər hansı real seçiminin qalmadığını irəli sürür. Onun fikrincə, "Hizbullah"ın hərbi gücü xüsusilə qürur simvolu olan "Əli ət-Tahir" mövqeyinin Livan ordusu əvəzinə İsrailə təhvil verilməsi qərarından sonra tamamilə çöküb: "Qruplaşmanın İsraillə vuruşmaq deyil, hətta onu təxribata çəkmək gücü belə yoxdur. İki PUA göndərdilər və nəticəni hamımız gördük". Xəşan qeyd edir ki, hərbi rolu bitən partiyanın hazırkı prioriteti sadəcə daxildə silahını qorumaqdır. O, İsraildəki gərgin seçki öncəsi eskalasiyanın davam edəcəyini, Qərb Sahili, Qəzza, Cənubi Suriya və hətta Livanın Bəqa vadisinə qədər yayılacağını ehtimal edir.
Ehtiyatda olan briqada generalı Münir Şəhadə isə fərqli mövqe sərgiləyərək "Hizbullah"ın qarşısında üç əsas yolun olduğunu vurğulayır:
Genişmiqyaslı birbaşa hərbi cavab: Bu variant İsrailə zərbə hədəflərini genişləndirmək, əməliyyatları ölkənin dərinliklərinə və Livanın mülki infrastrukturuna keçirmək üçün bəhanə verə bilər, ona görə də xərci həddən artıq yüksəkdir.
Cavabdan tamamilə imtina etmək: Bu addım da baha başa gələ bilər; çünki İsrail tərəfindən heç bir bədəl ödəmədən yeni faktiki vəziyyət yaratmaq fürsəti kimi qəbul oluna bilər.
Hesablanmış və məhdud cavab: Ən rasional seçim sayılır. Məqsəd böyük müharibəyə girmədən "hər hücumun bir bədəli var" prinsipini bərpa etmək və əməliyyatları tam açıqlamayaraq hərbi-siyasi qeyri-müəyyənlik strategiyasını qorumaqdır.
Şəhadə əlavə edir ki, qruplaşma genişmiqyaslı addımları təxirə salaraq Vaşinqtonla Tehran arasındakı danışıqların nəticəsini gözləyə bilər. Ən real ssenari eskalasiyanı nəzarətdə saxlamaq, cəbhəni izləmək və yalnız İsrail müəyyən "qırmızı xətləri" aşacağı təqdirdə məhdud və dəqiq zərbələrlə cavab verməkdir.
