BAKI,VOA

27 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1497 – İngiltərənin Kral VII Henriyə sadiq qoşunlar Kornuoll üsyanını yatırtdı.

1693 – Böyük Britaniyada ilk dəfə olaraq milli lotereya təşkil edildi.

1764 – Böyük Britaniya Parlamenti koloniyalara şəkər vergisi tətbiq edən “Sugar Act”ı qəbul edib.

1767 – “Townshend Aktları” ilə koloniyalara qarşı vergi yükləri artırılıb.

1769 – Kaliforniyada ispan missionerləri tərəfindən ilk məskunlaşma əsası qoyulub.

1770 – Avstraliya sahillərinə çırpılan Ceyms Kukun gəmisi zədələnib.

1772 – “Somerset işi” adlı tarixi məhkəmə prosesi ilə Britaniyada köləlik əleyhinə ilk hüquqi qərar çıxarılıb.

1775 – Kontinental Konqres Corc Vaşinqtonu ordu komandanı təyin edib.

1776 – Müstəqillik Bəyannaməsinin ilkin versiyası müzakirəyə çıxarılıb.

1788 – ABŞ Konstitusiyası rəsmi qüvvəyə minib.

1791 – Fransada kral XVI Lüdovikin Varennes hadisəsi ilə qaçış cəhdi uğursuzluqla nəticələnib.

1793 – Jakobinlərin rəhbərliyi ilə Fransada inqilab tribunalı formalaşdırılıb.

1794 – Fransız İnqilabı: Robespyerə müxalif qüvvələr Konventdə öz mövqelərini gücləndirməyə başladı.

1795 – Fransa ilə Prussiya arasında sülh razılaşması əldə edilib.

1796 – Napoleonun Şimali İtaliya kampaniyası davam etdirilib.

1799 – Napoleonun Misir kampaniyasının kritik mərhələsi başlayıb.

1801 – Vatikanla Konkordat razılaşdırılıb.

1804 – Napoleon özünü imperator elan edib.

1810 – İspaniyadan müstəqillik uğrunda Latın Amerikası hərəkatı güclənib.

1812 – Napoleon Neman çayını keçərək Rusiyaya hücum edib.

1821 – Venesuelada inqilabçılar ispanları Karakasdan çıxarıb.

1830 – Fransada monarxiya əleyhinə ilk konstitusiya təşəbbüsləri gündəmə gəlib.

1838 – Britaniyada ilk dəfə qadın hüquqları ilə bağlı ictimai petisiya parlamentə təqdim edilib.

1840 – Samuel Morse telegraf sisteminin təkmilləşdirilməsinə dair təqdimat keçirib.

1843 – ABŞ və Böyük Britaniya arasında Oreqon sərhədi ilə bağlı ilk diplomatik danışıqlar başlanıb.

1844 – ABŞ-da ilk dəfə teleqraf vasitəsilə polisə cinayət xəbərdarlığı göndərildi.

1845 – Texas ABŞ-a birləşmək üçün konqresə rəsmi müraciət göndərib.

1848 – Parisdə iyun üsyanı zamanı fəhlələrlə hökumət qüvvələri arasında silahlı qarşıdurma yaşanıb.

1850 – İngiltərədə ictimai nəqliyyatda qadın və kişilər üçün ayrı salon tətbiq olunub.

1860 – ABŞ-da federal vergi siyasəti ilə bağlı ilk müzakirələr başlayıb.

1868 – ABŞ Konstitusiyasının 14-cü düzəlişi qəbul edilib – vətəndaş hüquqları genişləndirilib.

1869 – Avstriya-Macarıstan imperiyasında ilk dəmir yolları şəbəkəsinin genişləndirilməsi haqqında qanun qəbul edildi.

1880 – Fransanın Marsel şəhərində genişmiqyaslı kolera epidemiyası başladı.

1890 – Kanadada qadınlara bələdiyyə seçkilərində səsvermə hüququ verildi.

1891 – Kanada parlamenti milli statistika sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı qanun qəbul edib.

1894 – Britaniya və Almaniya Afrika müstəmləkə bölgüsünü müzakirə edib.

1900 – Parisdə keçirilən II Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar ilk dəfə iştirak edib.

1904 – ABŞ və Panama arasında kanal tikintisi üzrə razılaşma imzalanıb.

1905 – Rusiya imperiyasında Potyomkin zirehlisi üsyanı baş verdi.

1916 – I Dünya Müharibəsi: Qərb cəbhəsində Verdun döyüşü zamanı alman hücumu dayandırıldı.

1923 – Bolqarıstan kralı Boris III parlamenti buraxaraq fövqəladə səlahiyyətlər əldə etdi.

1940 – Rumıniya Sovet İttifaqının tələbi ilə Bessarabiyanı və Şimali Bukovinayı təslim etdi.

1941 – II Dünya Müharibəsi: Alman qoşunları Baltikyanı ölkələrdə sürətlə irəliləməyə başladı.

1954 – İngiltərədə “BBC One” kanalında ilk dəfə təbii tarix mövzusunda sənədli film yayımlandı.

1957 – Nikita Xruşşov SSRİ rəhbərliyindəki mövqeyini gücləndirərək Malenkovu tamamilə siyasi səhnədən uzaqlaşdırdı.

1961 – Fransa və Tunis arasında diplomatik əlaqələr bərpa olundu.

1967 – ABŞ və SSRİ “şok xəbərdarlığı” sistemləri ilə bağlı ilkin razılaşma əldə etdilər.

1971 – İspaniyada qadınların orduya qəbul olunmasına dair qanun layihəsi parlamentə təqdim olundu.

1977 – Cibuti rəsmi olaraq Fransadan müstəqilliyini elan etdi.

1980 – İtaliyada Enrico Berlinguerin rəhbərlik etdiyi kommunist partiyası parlamentdə yerlərini artırdı.

1988 – İstanbulda Türkiyə və İran arasında sərhəd ticarəti haqqında razılaşma imzalandı.

1981 – ABŞ-da ilk dəfə immun çatışmazlığı sindromu (AİDS) rəsmi olaraq təsbit edilib.

1983 – Hindistanla Pakistan arasında Siaçen bölgəsində hərbi gərginlik artıb.

1985 – Qana prezidenti əleyhinə çevriliş cəhdi uğursuzluğa düçar olub.

1987 – Qəzzada ümumi tətil günü elan olunub – bu, Birinci İntifadənin başlanğıcı sayılıb.

1989 – İran İslam Respublikasında yeni konstitusiya layihəsi müzakirəyə çıxarılıb.

1990 – Qazaxıstan SSR-inin Ali Soveti müstəqil qanunverici orqan kimi fəaliyyətə başlayıb.

1991 – Sloveniya və Xorvatiya Yuqoslaviyadan müstəqilliklərini elan etdilər.

1992 – Azərbaycanın ilk beynəlxalq pasportları dövriyyəyə buraxıldı.

1993 – Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin milli orduya yeni hərbi strategiyanın hazırlanmasını tapşırdı.

1994 – Rusiya ilə ABŞ arasında nüvə silahlarının məhvi üzrə Start-1 müqaviləsinin icrası davam etdirilib.

1995 – Cənubi Koreya və ABŞ arasında kibertəhlükəsizlik üzrə ilk hərbi əməkdaşlıq protokolu imzalandı.

1996 – Çeçenistanla Rusiya arasında atəşkəs razılaşması pozulub.

1997 – Böyük Britaniya parlamenti insan embrioları üzərində elmi tədqiqatların qanuniləşdirilməsini müzakirəyə çıxardı.

1998 – Yaxın Şərq sülh prosesi çərçivəsində ABŞ yeni vasitəçilik təşəbbüsünü elan edib.

1999 – Kosovoda BMT sülhməramlılarının iştirakı ilə ilk inzibati orqan formalaşdırıldı.

2000 – ABŞ və Rusiya prezidentləri strateji silahların məhdudlaşdırılmasına dair razılığa gəliblər.

2001 – Vyetnam və ABŞ arasında diplomatik münasibətlərin bərpasının 6-cı ildönümü qeyd olunub.

2002 – Bosniyada sülh quruculuğu prosesi çərçivəsində yeni milli polis təşkilatı təsis olundu.

2003 – Hindistan və Çin arasında sərhəd bölgəsində sülh razılaşması əldə edilib.

2004 – Gürcüstan və Ermənistan arasında viza rejiminin ləğvi müzakirəyə çıxarıldı.

2005 – Bakıda ilk dəfə Avrasiya Gənclər Forumu keçirildi.

2006 – Fələstin hökuməti İsrail ilə müvəqqəti atəşkəsə razılaşıb.

2007 – London metrosunda bomba hücumları planlaşdıran 8 nəfər həbs olundu.

2008 – Avstriyada Avropa Çempionatının finalında İspaniya qalib gəldi.

2009 – İran prezidenti Mahmud Əhmədinejada qarşı etirazlar genişləndi – onlarla nümayişçi saxlanıldı.

2010 – Gürcüstan prezidenti iqtisadi islahatların növbəti mərhələsini elan edib.

2011 – Çin "Şençjou-8" adlı kosmik aparatın buraxılışını rəsmi olaraq elan etdi.

2012 – Misirdə Məhəmməd Mursi prezident seçkilərində qalib gəlib.

2013 – Türkiyə–Avropa İttifaqı münasibətləri üzrə yeni mərhələyə dair protokol Brüsseldə imzalandı.

2014 – İraqın Tikrit şəhərində İŞİD-lə hökumət qüvvələri arasında qarşıdurma güclənib.

2015 – Yunanıstan hökuməti borc böhranı ilə bağlı Avropa Komissiyasına yeni təkliflər göndərdi.

2016 – ABŞ-da “Brexit” qərarından sonra maliyyə bazarlarında dalğalanma müşahidə edilib.

2017 – ABŞ Senatı Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketini qəbul etdi.

2018 – Avropa İttifaqı miqrasiya məsələləri ilə bağlı fövqəladə sammit keçirmiş və razılıq əldə olunmayıb.

2019 – Yaponiya "G20 Osaka" sammitinə ev sahibliyi etdi.

2020 – Rusiya Konstitusiyasında dəyişikliklərə dair ümumxalq səsverməsi baş tutdu.

2021 – Efiopiyada parlament seçkilərinin nəticələri hakim partiyanın qalibiyyəti ilə yekunlaşıb.

2022 – İsrailin baş naziri Naftali Bennett istefa verdiyini açıqladı, növbədənkənar seçkilərə qərar verildi.

2023 – Fransa Milli Assambleyasında pensiya islahatına dair yeni layihə səsverməyə çıxarılıb.

2024 – Almaniyanın Hamburq şəhərində “Avropa Texnoloji Forum”u çərçivəsində süni intellektin etik istifadəsinə dair 10 maddəlik bəyannamə imzalandı.