BAKI,VOA
İstanbulun fəthindən sonra Sultan II Mehmedin xristian teologiyasına marağı və ortodokslara qarşı tolerant münasibəti Qərbdə müxtəlif şayiələrin yaranmasına səbəb olmuşdu.
Fatih Sultan Mehmed İstanbulu güclə fəth etməsinə baxmayaraq, xristianların burada yaşamasına icazə verdiyi kimi, qaçanların da geri qayıtması üçün səy göstərib. Bir çox bizanslı istər İslamı qəbul etsin, istərsə də etməsin, Osmanlı imperiyasının xidmətinə qəbul edilib.
Dini müzakirələr və Papanın məktubu Fatih bunlarla yanaşı, "Gennadius" ləqəbi ilə patriarx seçilən Georgios Skolarios ilə Pammakaristos monastırında (Fethiye məscidi) xristianlıq əqidəsi üzərinə müzakirələr aparmış və bu müzakirələrin yazıya alınmasını istəmişdi. Bu hadisə Qərbdə bir sıra şayiələrə səbəb oldu və onun xristianlığa meyil göstərdiyi barədə fikirlər irəli sürüldü.
Hətta Papa II Pius birbaşa Fatihə ünvanlanmış bir məktub yazaraq (1461-1464-cü illər arası), bir neçə damla su ilə vəftiz olunacağı təqdirdə onun dünyanın hökmdarı olacağını bildirmiş və sultanı xristianlığa dəvət etmişdi.
Bu məktub və ona verilən cavab hələ Fatihin sağlığında, 1475-ci ildə Trevizoda çap edilib. Lakin nə bu məktub Fatihə göndərilmiş, nə də Fatih ona cavab vermişdi. Məktubu yazan Papa Fatihin adından buna bir də uydurma cavab yazmışdı.
Siyasi gediş və dini tolerantlıq Fatihin İstanbulun fəthindən sonra buradakı ortodokslara qarşı yaxşı davranması, onun tolerant olması və xristian dünyasındakı ikitirəliyi davam etdirmək istəyindən irəli gəlirdi. Geniş dünyagörüşünə sahib olduğu üçün xristianlığı yaxından tanımağa çalışmışdı.
Ana faktoru və tarixi yanlışlıqlar Fatihin anasının xristian olması səbəbindən onun da bu dinə maraq göstərdiyi deyilir. II Muradın zövcələrindən biri Serbiya kralı Jorj Brankoviçin qızı Mara Despinadır. 1435-ci ildə II Muradla evlənən Mara dinini dəyişməmiş, ömrünün sonuna qədər xristian qalmışdı. Fatihin Selanikdəki Kiçik Ayasofya monastırını və ətrafındakı torpaqları ona ayırarkən "Xristian qadınlarının ən ucalarından anam Despina xatun" deyə bəhs etməsi onun öz anası olduğu barədə şərhlərə yol açıb.
Lakin bu iddia səhvdir. Çünki Fatihin öz anası Hüma xatundur və o, oğlunun hökmdarlığından əvvəl, 1449-cu ildə Bursada vəfat etmişdir.
