BAKI,VOA
1927-ci il mayın 26-da Henri Ford və oğlu Edsel Ford “Ford” zavodundan 15 milyonuncu “Model T” avtomobilini çıxararaq məşhur nəqliyyat vasitəsinin istehsalına rəsmi şəkildə son qoydular.
XX əsrin əvvəllərində avtomobilin geniş kütlələr arasında yayılmasına ən böyük təsir göstərən nəqliyyat vasitələrindən biri məhz Ford Motor Company tərəfindən istehsal edilən Ford Model T hesab olunur.
1908-ci ilin oktyabrında istehsala buraxılan və “Dəmir Lizzi” adı ilə tanınan avtomobil təxminən 540 kiloqram çəkiyə malik idi. Avtomobil 20 at gücündə, dörd silindrli mühərriklə təchiz olunmuşdu.
“Model T” bir qallon benzinlə təxminən 21-34 kilometr məsafə qət edə bilir, maksimal olaraq saatda 72 kilometr sürətlə hərəkət edirdi.
İlk dövrlərdə avtomobilin qiyməti təxminən 850 dollar idi. Sonrakı illərdə isə sadə versiyanın qiyməti 260 dollara qədər endi. Bu da avtomobili orta təbəqə üçün əlçatan edən əsas amillərdən biri sayılırdı.
Tarixçilərin fikrincə, “Model T”nin böyük populyarlığı ABŞ-də yol infrastrukturunun sürətli inkişafına da səbəb olmuşdu. 1920-ci illərə qədər yeni yolların tikintisi hökumətin əsas prioritetlərindən birinə çevrilmişdi.
Lakin 1926-cı ildən etibarən avtomobil bazarında daha müasir və ucuz modellərin ortaya çıxması “Model T”ni köhnəlmiş nəqliyyat vasitəsinə çevirməyə başladı.
Henri Ford zavodları yeni Ford Model A modelinə uyğunlaşdırarkən “Model T” istehsalını davam etdirmək istəyirdi. Ancaq tələbatın azalması şirkəti istehsalı dayandırmağa məcbur etdi.
1927-ci il mayın 25-də “Ford” şirkəti “Model T” istehsalının dayandırıldığını rəsmən elan etdi. Bu xəbər qısa müddətdə dünya mediasında geniş rezonans doğurdu.
Henri Ford həmin dövrdə məşhur avtomobil barədə belə demişdi:
“Bu avtomobil dözümlü və güclü idi. Yolların yaxşı olmadığı dövrdə hərəkət edən avtomobil məhz o idi. Kəndlər arasındakı məsafələri qısaltdı, insanları bir-birinə yaxınlaşdırdı və təhsili daha əlçatan etdi”.
İstehsalın rəsmi şəkildə dayandırılmasından sonra iyun ayının əvvəlində “Ford” zavodları müvəqqəti bağlandı və təxminən 60 min işçi işsiz qaldı.
Şirkət 1927-ci ildə 500 minədək avtomobil sata bildi ki, bu da Chevrolet satışlarının yarısından da az idi.
“Model A” avtomobili isə həmin ilin dekabrında satışa çıxarıldıqda minlərlə insanın marağına səbəb olmuşdu.
Buna baxmayaraq, tarixçilər hesab edir ki, avtomobil sənayesi tarixində heç bir model “Model T” qədər böyük sosial və mədəni təsir yaratmayıb.
“Model T” sonrakı illərdə ədəbiyyat və kinoda da simvolik yer tutdu. Ernest Heminquey, Con Steynbek və Elvin Bruks Uayt kimi müəlliflər əsərlərində bu avtomobilə yer veriblər.
Məşhur aktyor və rejissor Çarli Çaplin isə “Model T”ni 1928-ci ildə çəkdiyi The Circus filmində satirik formada nümayiş etdirmişdi.
