BAKI,AzerVoice, Fərid Mikayılov
Yeni bir araşdırma göstərir ki, şəkərli və süni dadlandırıcılarla hazırlanmış diyet içkilər qaraciyər sağlamlığı üçün zərərlidir. Araşdırmaya görə, gündə yalnız bir qutu belə içmək, metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər yağlanması xəstəliyi (MASLD) riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Berlin şəhərində keçirilən Avropa Qastroenterologiya Həftəsində təqdim olunan tədqiqatda qaraciyər xəstəliyi olmayan 123 min 788 İngilis iştirakçı 10 il ərzində izlənilib. Bu müddətdə min 178 nəfər MASLD xəstəliyi inkişaf etdirib, 108 nəfər isə qaraciyər ilə bağlı səbəblərdən həyatını itirib.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, şəkərli içkilər xəstəlik riskini 50 faiz, diyet və ya sıfır şəkərli içkilər isə 60 faiz artırır. Süni dadlandırıcı ilə hazırlanmış içkilərin həmçinin qaraciyər səbəbli ölüm riskini də artırdığı müəyyən edilib.
Araşdırmanın rəhbəri Lihe Liu qeyd edib ki, diyet içkilər adətən “daha sağlam” kimi qəbul edilir, lakin bu fikir yanlışdır: “Gündə yalnız bir qutu belə MASLD riskini yüksəldə bilər. Bu nəticələr, bu içkilərin zərərsiz olduğu ilə bağlı geniş yayılmış inancı sual altına alır.”
MASLD, qaraciyərdə yağ yığılması nəticəsində meydana gəlir və iltihab, ağrı, yorğunluq və iştahsızlıq kimi simptomlara səbəb ola bilər. Bundan əlavə, ürək-damar xəstəlikləri, tip 2 diabet və böyrək problemləri üçün də əhəmiyyətli risk faktoru sayılır. 2025-ci ildə aparılmış meta-təhlil göstərir ki, dünya əhalisinin 38 faizi MASLD-dən əziyyət çəkir.
Tədqiqatda qeyd edilib ki, şəkərli içkilər qan şəkərini və insulin səviyyəsini sürətlə artıraraq qaraciyərdə yağ yığılmasına səbəb olur; süni dadlandırıcı ilə hazırlanmış içkilər isə bağırsaq mikrobiyotunu pozaraq və şirin istəyi artıraraq qaraciyərə mənfi təsir göstərir.
Alimlər su istehlakını artırmağı, sağlam çəki qorumağı, müntəzəm idman və balanslı qidalanma ilə MASLD riskinin ciddi şəkildə azaldıla biləcəyini vurğulayırlar.
