BAKI,VOA
Amazon — Yer kürəsinin ən sirli, ən vəhşi və eyni zamanda ən təhlükəli guşələrindən biri hesab olunur. Cənubi Amerika qitəsinin qəlbində döyünən bu nəhəng arteriya, minlərlə kilometr uzanan tropik meşələri və bulanıq suları ilə həm heyranlıq doğurur, həm də daxili bir qorxu hissi yaradır. YUNESKO tərəfindən bəşəriyyətin ortaq mirası kimi qorunan bu təbiət möcüzəsi, dünyanın ən böyük biomüxtəlifliyinə ev sahibliyi edir. Lakin bu yaşıl cənnətin arxasında hər addımda pusquda duran ölüm gizlənir. Amazon sadəcə bir çay deyil; o, təbiətin ən amansız sağ qalma qanunlarının hökm sürdüyü, hər saniyə mübarizənin getdiyi bir döyüş meydanıdır.
Burada təhlükə təkcə nəhəng timsahların dişləri və ya anakondaların sıxışında deyil, həm də gözlə görünməyən mikroskopik parazitlərin, zəhəri ilə saniyələr içində iflic edən qurbağaların və bədənin daxilinə sızan kiçik balıqların simasındadır. Bu vəhşi təbiət bəzən ən təcrübəli səyyahları belə geri dönməz səhvlərə sürükləyir.
Əgər siz Amazonun bulanıq sularına ayaq basmağı və ya onun keçilməz cəngəlliklərində gəzməyi xəyal edirsinizsə, qarşılaşacağınız 10 ölümcül yırtıcı haqqında bilməli olduğunuz həqiqətlər sizin bu səyahətə olan baxışınızı kökündən dəyişə bilər. Gəlin, Amazonun həm suyunda, həm qurusunda, həm də səmasında hökm sürən, adını eşidəndə yerli sakinlərin belə titrədiyi o 10 qatilə yaxından baxaq.
1. Kandiru (Vampir balıq)
Cəmi 2-3 sm uzunluğunda olan bu şəffaf balıq Amazonun ən vahiməli varlıqlarından biridir. O, adətən balıqların qəlsəmələrinə girərək onların qanı ilə bəslənir. Lakin insanlar üçün təhlükəsi qan dondurur: Kandiru sidik qoxusuna reaksiya verir və çayda çimən insanın sidik kanalına girə bilir. Onu bədəndən çıxarmaq üçün çox vaxt ağır cərrahiyyə əməliyyatı tələb olunur.
2. Qızıl zəhərli qurbağa
Bu parlaq sarı rəngli qurbağanın gözəlliyi ölümcül bir tələdir. Onun dərisində olan batraxotoksin zəhəri o qədər güclüdür ki, bir qurbağa 10 yetkin insanı öldürə bilər. Zəhər bədəndəki sinir siqnallarını bloklayır və 10 dəqiqə ərzində iflic edərək öldürür. Bu zəhərin əks-zəhəri (antidotu) yoxdur.
3. Elektrikli ilanbalığı
Əslində ilanbalığı olmayan bu balıq bədənindəki 6000 xüsusi hüceyrə vasitəsilə 860 volta qədər elektrik hasil edə bilir (məişət naqilində olanelektrikdən4 dəfə güclü). Bu zərbə insanı dərhal iflic edir və suyun dərin olub-olmamasından asılı olmayaraq, boğulmağa səbəb olur.
4. Öpüşən böcək (Barbeyro)
Bu həşərat gecələr insanın üzündə dişlədiyi yerə nəcisini qoyur. Nəcisdəki parazit Şaqas xəstəliyinə səbəb olur. Bu xəstəlik illərlə gizli qala bilir, lakin 20-30 il sonra ürək əzələsini və həzm sistemini sıradan çıxararaq qəfil ölümə yol açır. Hər il 12 minə yaxın insan bu böcəyin qurbanı olur.
5. Öküz köpəkbalığı
Dəniz heyvanı olmasına baxmayaraq, xüsusi böyrək sistemi sayəsində Amazon çayının şirin sularında minlərlə kilometr daxilə doğru üzə bilir. Dünyanın ən aqressiv köpəkbalıqlarından biridir və lilli, bulanıq çay sularında insan üçün görünməz təhlükədir.
6. Qara piranya
Dünyanın ən güclü çənə quruluşuna malik balıqlardan biridir. Onların dişləri cərrahi neştər kimi itidir. Piranya sürüsü bir neçə dəqiqə ərzində böyük bir canlını, hətta insanı sadəcə sümük yığınına çevirə bilər. Çənəsinin sıxma gücü bədən çəkisindən 35 dəfə artıqdır.
7. Tunqa Penetrans (Qum birəsi)
Bu mikroskopik canlı insanın ayaq pəncəsinin dərisinin altına girərək yumurta qoyur. İlk günlər hiss olunmasa da, bir neçə gündən sonra dözülməz qaşınma, ağrı və ağır infeksiyalara səbəb olur. Müalicə olunmazsa, barmaqların itirilməsinə və ya qan zəhərlənməsinə gətirib çıxarır.
8. Fer-de-lans ilanı (Mızraqbaş ilan)
Amazonda ən çox insan ölümünə səbəb olan ilandır. Yarpaqların arasında mükəmməl gizlənir və çox aqressivdir. Onun zəhəri toxumaların nekrozuna (çürüməsinə) və daxili orqanların sıradan çıxmasına səbəb olur.
9. Cənubi Amerika Harpiyası
Dünyanın ən güclü yırtıcı quşudur. Pəncələri boz ayının pəncələri qədər (7-13 sm) böyükdür. 9 kq çəkisi olan bu quş meymunların kəllə sümüyünü bir anlıq sıxışla parçalaya bilir. Yuvasına yaxınlaşan insanlara arxadan hücum edərək ağır xəsarətlər yetirmə qabiliyyətinə malikdir.
10. Arapayma
Uzunluğu 4 metrdən çox, çəkisi 200 kq-a çatan bu nəhəng balıq sanki canlı zirehdir. Pulları o qədər bərkdir ki, piranyalar belə onu dişləyə bilmir. Ən böyük təhlükəsi isə güclü quyruq zərbəsidir; sudan tullanaraq insana vurduğu zərbə sümükləri sındıra və beyin sarsıntısına səbəb ola bilər.
