BAKI,VOA

Linux sistemləri öz stabil işləməsi ilə tanınsa da, bəzən bir proqram və ya xidmət həddindən artıq resurs (CPU və ya RAM) istehlak edərək sistemi ləngidə bilər. Belə hallarda sistemi yenidən başlatmağa ehtiyac yoxdur. Linux sizə hansı proqramın nə qədər güc xərclədiyini görmək və lazım gəldikdə "itaətsiz" prosesləri dərhal dayandırmaq üçün güclü alətlər təqdim edir. Bu məqalədə biz sistemin "nəbzini" tutmağı öyrənəcəyik.

1. Sistemin canlı monitoru: Top

Top komandası Linux-un standart "Tapşırıq meneceri"dir. O, real vaxt rejimində hansı proseslərin aktiv olduğunu, prosessoru (CPU) və yaddaşı (RAM) ən çox nəyin yüklədiyini siyahılayır.

İstifadəsi: Terminalda sadəcə top yazın.

Nəyi göstərir: PID (Proses kimliyi), istifadəçi adı, CPU faizi, RAM istifadəsi və işləmə müddəti.

Çıxış: Klaviaturada q düyməsini sıxmaqla çıxa bilərsiniz.

Daha vizual və rahat: Htop

Top bir az qarışıq görünə bilər, ona görə də bir çox mütəxəssis Htop alətinə üstünlük verir. Htop rəngli interfeysə malikdir və prosesləri daha rahat izləməyə, hətta siçanla idarə etməyə imkan verir.

Quraşdırılması: sudo apt install htop

İstifadəsi: Terminalda htop yazın.

Üstünlüyü: Resursların istifadəsini qrafik şəkildə göstərir və prosesləri asanlıqla çeşidləməyə kömək edir.

Prosesi dayandırmaq: Kill

Əgər bir proqram donubsa və ya sistemi həddindən artıq yükləyirsə, onu kill komandası ilə dayandıra bilərsiniz. Bunun üçün həmin prosesin PID (Process ID) nömrəsini bilməlisiniz.

Ssenari: Tutaq ki, brauzer donub və PID nömrəsi 1234-dür.

Yumşaq dayandırma: kill 1234 (Proqrama işini bitirib bağlanması üçün siqnal göndərir).

Məcburi dayandırma (Sərt): kill -9 1234 (Proqramı dərhal, sorğusuz-sualsız bağlayır).

Adına görə dayandırmaq: Pkill

Əgər PID nömrəsini axtarmaq istəmirsinizsə, birbaşa proqramın adını yazaraq onu dayandıra bilərsiniz.

İstifadəsi: pkill firefox (Bütün açıq Firefox proseslərini bağlayacaq).

Arxa planda işlətmək: & və Bg

Bəzən bir komandanın terminalı məşğul etmədən arxa planda işləməsini istəyirik.

İstifadəsi: komanda & (Komandanın sonuna & işarəsi qoyduqda o, arxa planda çalışmağa davam edir).

Sistem adminləri üçün qızıl məsləhətlər

Zombi proseslərə diqqət: Bəzən işini bitirmiş amma hələ də siyahıda görünən "zombi" proseslər ola bilər. Onlar resurs xərcləmir, amma çoxaldıqda sistemin PID limitini doldura bilər.

Uptime yoxlayın: Sistemin nə qədər vaxtdır sönmədən işlədiyini görmək üçün uptime komandasından istifadə edin.

Yaddaş yoxlanışı: RAM-ın vəziyyətini sürətli görmək üçün free -m komandası çox faydalıdır.