Trampın Prezidentliyi Dövründə Mərakeş–ABŞ Əlaqələri: Geosiyasi Dəyişikliklər

BAKI,AzerVoice

Donald Trampın Prezidentliyə gəlməsi ilə ABŞ–Mərakeş əlaqələrində böyük bir dönüş baş verdi və Mərakeş, ABŞ-ın Afrika bölgəsində və bütün Afrikada əsas təhlükəsizlik və strateji tərəfdaşı oldu. Bu yaxınlaşma, bölgədə baş verən böyük geosiyasi dəyişikliklərlə əlaqələndirilir, bunların ən əhəmiyyətlisi ABŞ-ın Nigerdəki hərbi bazasını itirməsi və İspaniyadakı ən böyük hərbi bazasının Mərakeşə köçürülməsi ehtimallarının artmasıdı.

Beynəlxalq səviyyədə baş verən hadisələr, ABŞ-ın Afrikada təhlükəsizlik mövqeyini gücləndirmək və Afrika sahil bölgəsində Rusiyanın və Çinin güclü təsirini artırdığı bir vaxtda, qərbin təhlükəsizliyi üçün təhdid təşkil edən silahlı qrupların artan hərəkətini nəzərə alaraq Afrikada mövqeyini bərpa etməyə çalışdığını göstərir. Bütün bunlar, indiki hərbi hökumətlərin zəifliyini daha da aydınlaşdıran bir dövrə işarə edir.

Tarixi baxımdan, ABŞ və Mərakeş arasında əlaqələr uzun bir strateji tərəfdaşlıq yolunu izləyib. Soyuq Müharibə dövründə də Mərakeş, ABŞ-ın bölgədəki əsas tərəfdaşı olub və logistika və kəşfiyyat dəstəyi göstərib. Bu əlaqələr, Trampın prezidentlik dövründə keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə keçib.

Mərakeş, ABŞ-ın Şimali Afrika və Afrika Sahili bölgəsində Əsas Təhlükəsizlik Tərəfdaşı Oldu

Trampın birinci prezidentlik dövründə Mərakeşin diplomatik müvəffəqiyyətlərindən biri, 2020-ci ilin dekabrında ABŞ-ın Mərakeşin Səhra üzərindəki suverenliyini tanıması idi. Bu, Mərakeş və İsrail arasında münasibətlərin normallaşmasına dair müqavilə ilə əlaqədar idi. Bu tanınma, iki ölkə arasındakı ikitərəfli əlaqələri gücləndirdi və Mərakeşə böyük diplomatik və siyasi güc verdi.

Son illərdə Mərakeş, ABŞ-ın Şimali Afrika və Afrika Sahili bölgəsində əsas təhlükəsizlik tərəfdaşı olaraq terrorizmə qarşı mübarizədə vacib bir rol oynayır və bölgədəki təlim və kəşfiyyat mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir.

Nigerin Hərbi Bazasının İtirilmesi və Mərakeşin Strateji Əhəmiyyəti

2023-cü ilin hərbi çevrilişindən sonra ABŞ-ın Nigerdəki hərbi bazasını itirməsi, Mərakeşi strateji bir alternativ olaraq daha da önə çıxardı. Nigerdəki hərbi baza, terrorizmə qarşı mübarizədə və ABŞ ordusunun hava əməliyyatlarının başlandığı mərkəz kimi böyük rol oynayırdı. Bu bazanın itirilməsi böyük təhlükəsizlik boşluğu yaratdı.

Bu inkişaf, ABŞ-ın ən böyük hərbi bazalarından biri olan “Rota”nın İspaniyadan Mərakeşə köçürülməsi ehtimallarını artırdı. “Rota” bazası, minlərlə ABŞ əsgərinin yerləşdiyi və hal-hazırda Afrikaya ən yaxın olan Avropadakı əsas hərbi bazadır. Bu bazanın Mərakeşə köçürülməsi ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğunu böyük ölçüdə artıracaq və Afrika sahil bölgəsində təhlükəsizlik kontrolunu qismən bərpa etməyə imkan verəcək.

Amerika–Mərakeş Tərəfdaşlığı: Bölgədə Əməkdaşlıq və İqtisadi İnkişaf

ABŞ və Mərakeş arasındakı tərəfdaşlıq, ticarət, enerji və sərmayə sahələrində əməkdaşlığın inkişafı üçün böyük bir fürsət təqdim edir. Mərakeş, ABŞ-ın Afrikaya giriş qapısı olacaq və Mərakeşdəki artan ABŞ sərmayələri, həmçinin təhlükəsiz əməkdaşlıq mühiti yaradacaq. Bu tərəfdaşlıq bölgədə iqtisadi inkişafı dəstəkləyə bilər.

Ancaq bu yaxınlaşmanın böyük fürsətləri olduğu qədər, bəzi böyük çağırışlar da mövcuddur. Bunlar arasında sahra üzərindəki mübahisələr və Tramp administrasiyasının Mərakeşin bu bölgədəki suverenliyini tanımasının yaratdığı gərginliklər daxildir. Həmçinin, ABŞ-ın Mərakeşdəki hərbi mövcudluğunun artması, qonşu ölkələr, xüsusən də Rusiyaya yaxın münasibətləri olan və Mərakeşlə gərginliyi olan Əlcəzair ilə gərginlikləri artıra bilər.