BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Vaşinqton, Həşdi Şaabi
(HƏŞD) İraq müdafiə büdcəsindən çıxarmaq üçün birbaşa təzyiq
göstərə bilmədiyi üçün, İran tərəfdarı milis liderlərinin bəzi
maliyyə əməliyyatlarını məhdudlaşdırmaq məqsədilə baş nazir
Məhəmməd Şiya əs-Sudaninin hökumətinə xəbərdarlıq mesajları
göndərərək dolayısı ilə təzyiq etməyə qərar verib.
HƏŞD-in maliyyə imkanlarını məhdudlaşdırmaq çətindir, çünki o,
hökumət büdcəsindən yanacaq, binalar, silah, texniki xidmət və
maaşlar da daxil olmaqla bütün ehtiyaclarını qarşılayan vəsait
alır. ABŞ illərdir İraq hökumətlərinə təzyiq göstərərək bu
vəziyyəti dəyişdirməyə çalışsa da, İran tərəfdarı
partiyaların hökumət üzərindəki nəzarətinə görə bu plan baş
tutmayıb.Vaşinqton, HƏŞD-in öz fəaliyyətləri üçün əldə
etdiyi maliyyələşməni azaltmağa çalışır. Bu vəsaitlər, milis
qruplarının döyüşçülər cəlb etməsinə, cəmiyyət üzərində geniş təsir
qurmasına və rəqiblərinə qarşı hərəkət etməsinə imkan verir.
Xüsusilə, bu maliyyələşmə ABŞ qüvvələrinə qarşı hücumlara
hazırlıq məqsədilə istifadə oluna bilər.
İraq hökuməti Vaşinqtondan "HƏŞD liderlərinin maliyyə hüquqlarının ödənilməsinin qarşısını almağı vurğulayan" mesajlar alıb.
İraqın “Şəfəq Nyus” xəbər portalının məlumatına görə, Vaşinqton Bağdada bəzi silahlı HƏŞD liderlərinin maliyyə ayırmalarının dayandırılmasını tələb edən mesajlar göndərib. Mənbənin sözlərinə görə, bu mesajlar HƏŞD liderlərinin nəzarətində olan investisiya və kooperativ layihələri ilə bağlı ödənişlərin də dayandırılmasını tələb edir. ABŞ-ın Xəzinədarlıq Nazirliyinin bu liderlərə və onların nəzarətindəki qurumlara sanksiyalar tətbiq edə biləcəyi ehtimalı da vurğulanıb.
ABŞ-ın əsas məqsədi, HƏŞD-in İraq iqtisadiyyatı üzərində artan təsirini azaltmaqdır. HƏŞD, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) modelinə uyğun olaraq iqtisadi imperiya qurmağa çalışır və siyasi-hərbi mövqeyindən istifadə edərək hökumətin nəzarətindən kənarda qalır.
İki il əvvəl HƏŞD ilə əlaqəli bir İraq şirkəti, Çin dövlətinə məxsus nəhəng "CMEC" tikinti şirkəti ilə geniş əməkdaşlıq memorandumu imzalayıb. Bu, HƏŞD-in iqtisadi təsirinin nə qədər genişləndiyini və beynəlxalq iqtisadi fəaliyyətlərə daxil olduğunu göstərir.
HƏŞD, ABŞ-ın təzyiqi nəticəsində İraq hökumətinin onu məhdudlaşdırmaq planlarına qarşı müqavimət göstərir. Xüsusilə, ABŞ-ın Əl-Sudaninin hökumətindən HƏŞD-in buraxılmasını və onun silahsızlaşdırılmasını istədiyinə dair xəbərlər yayıldıqdan sonra bu müqavimət daha da güclənib.
Bundan bir neçə gün əvvəl, İranla əlaqəli olan "Asaib Əhlül-Haqq" hərəkatının lideri Qeys Xəzəli, HƏŞD-in silahlarının təhvil verilməsinə qətiyyətlə qarşı çıxaraq "HƏŞD-in buraxılması kimi bir şey yoxdur" deyib.
İraq hökuməti 18 dekabr 2024-cü ildə ABŞ-dan, HƏŞD-in buraxılmasını, qanunsuz silahlı qruplara qarşı mübarizə aparılmasını və qonşu ölkələrin təsirinin azaldılmasını tələb edən bir mesaj alıb. ABŞ, bu şərtlərin yerinə yetirilməsi müqabilində İraq hökumətinə siyasi dəstəyini davam etdirəcəyini bildirib.
HƏŞD qurumu 2014-cü ildə, şiə ali ruhani rəhbəri Ayətullah Əli Sistaninin fətvası ilə yaradılıb. O dövrdə İŞİD İraqın böyük bir hissəsini ələ keçirmiş və Bağdadın yaxınlığına qədər irəliləmişdi. Təxminən bir milyon könüllü cəbhəyə qoşularaq İraq ordusu ilə birlikdə döyüşməyə başladı.
İki il sonra, 2016-cı ildə İraq parlamenti, HƏŞD-in İraq Silahlı Qüvvələrinin rəsmi bir hissəsi kimi tanıyan qanun qəbul etdi.
