BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin insan ömrünün uzadılması və hüceyrə səviyyəsində qocalmanın ləngidilməsi məqsədilə dövlət dəstəyi ilə həyata keçirilən genişmiqyaslı elmi proqramlara ayrılan vəsaitləri artırıb.
Məlumata görə, ümumi dəyəri 26 milyard dollara çatan layihələr çərçivəsində gen terapiyaları, laboratoriyada orqan yetişdirilməsi, üçölçülü bioprinterlərlə canlı toxumaların hazırlanması və regenerativ tibb sahəsində müxtəlif texnologiyalar üzərində araşdırmalar aparılır.
Rusiyanın “Yeni Sağlamlığın Qorunması Texnologiyaları” proqramı çərçivəsində hüceyrələrin qocalma prosesini yavaşlatmağa yönəlmiş gen terapiyası preparatlarının hazırlanması istiqamətində işlər davam etdirilir. Rusiya rəsmiləri bu texnologiyaların yaşlanmaya qarşı mübarizədə perspektivli istiqamətlərdən biri olduğunu bildirirlər.
Layihə yalnız dərman vasitələrinin hazırlanmasını əhatə etmir. Araşdırmalar çərçivəsində transplantasiya məqsədilə donuz orqanizmlərində insan orqanlarının yetişdirilməsi, həmçinin üçölçülü bioprinterlər vasitəsilə canlı toxumaların istehsalı da sınaqdan keçirilir.
Dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqat qrupları laboratoriya şəraitində siçan qalxanabənzər vəzi və insan qığırdaq toxumasının hazırlanması istiqamətində nəticələr əldə etdiklərini açıqlayıblar. Mütəxəssislər gələcəkdə transplantasiya üçün tam funksional insan orqanlarının istehsalını hədəflədiklərini bildirirlər.
Rusiya rəhbərliyi sözügedən proqramların dövlət tərəfindən tam dəstəkləndiyini və əldə olunacaq nəticələrin minlərlə insanın həyatını xilas edə biləcəyini vurğulayıb.
Layihənin əsas fiqurlarından biri Prezident Putinin qızı, endokrinologiya sahəsində çalışan Mariya Vorontsova hesab olunur. Bildirilir ki, dövlətin genetik tədqiqat proqramlarının koordinasiyasında onun mühüm rolu var.
Proqramda iştirak edən tanınmış rus fiziki Mixail Kovalçuk isə gələcəkdə insan orqanizminin özünü bərpa imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə genişlənəcəyini və orqanların yenilənməsinin mümkün ola biləcəyini müdafiə edir.
Bundan əvvəl vəfat etmiş rus alimi Vladimir Xavinson də insan ömrünün 120 ilə qədər uzadılmasının elmi məqsədlərdən biri olduğunu bildirmişdi.
Bununla yanaşı, layihə beynəlxalq elmi ictimaiyyətdə mübahisələrə səbəb olub. Bir sıra mütəxəssislər aparılan araşdırmaların nəticələrinin müstəqil elmi jurnallarda kifayət qədər dərc edilmədiyini və bəzi iddiaların hələlik praktik təsdiqini tapmadığını qeyd edirlər.
Ölkəni tərk etmiş bəzi rus alimləri isə beynəlxalq elmi əməkdaşlıqdan təcrid olunmuş şəraitdə aparılan tədqiqatların obyektiv qiymətləndirilməsinin çətin olduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, layihə ilə bağlı səsləndirilən bəzi hədəflər hazırda daha çox nəzəri xarakter daşıyır.
Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Vladimir Putinin sağlam həyat tərzinə və uzunömürlülük mövzusuna marağı uzun illərdir diqqət mərkəzindədir. Müxtəlif mənbələrə görə, Rusiya lideri keçmişdə orqan transplantasiyası, krioterapiya və insan ömrünün uzadılması texnologiyalarına xüsusi maraq göstərib.
