BAKI,AzerVoice
Qurani-Kərimin 10-cu surəsi olan Yunus surəsi 109 ayədən ibarətdir və Məkkə dövründə nazil olmuşdur. Surə adını 98-ci ayədə adı çəkilən Yunus peyğəmbərin adından almışdır. Bu surədə əsasən Allahın birliyi, peyğəmbərlik və axirət həyatı mövzularına toxunulur, həmçinin Nuh, Hud, Musa və Yunus peyğəmbərlərin həyatından nümunələr verilir.
“Yunus” adı ibranicədəki “Yonah” (göyərçin) sözündən gəlir. Bu söz yunan dilinə “İonas”, ərəb dilinə isə “56” kimi keçmişdir. Bəzi mənbələrdə onun “görmək” mənasını verən “ens” və ya “dostluq” mənasını verən “ünsiyyət” kökündən törədiyi iddia olunsa da, bu görüş düzgün sayılmır.
Tövrat və Quranda Yunus
Əhdi-Ətiqin (Tövratın) “Peyğəmbərlər” (Neviim) bölməsindəki “On iki peyğəmbər” qrupunun beşinci kitabı Yunusa aiddir. Orada Yunus, Fələstindəki İsrail Krallığının Qaliley bölgəsində yerləşən Qathefer şəhərindən olan Amittayın oğlu və Zebulun qəbiləsindən biri kimi təqdim olunur.
Quranda Yunus peyğəmbər haqqında da müxtəlif məlumatlar verilir. Quranda Yunusun Allah tərəfindən vəhy alan, doğru yola yönəldilmiş və aləmlərdən üstün olanlardan biri olduğu bildirilir (əl-Ənam 6/86).
Surədə xüsusi olaraq qeyd olunur ki, əzab xəbərini eşitdikdən sonra iman gətirərək xilas olan yeganə xalq Yunus qövmüdür (Yunus 10/98).
Balığın qarnında qalan peyğəmbər
Qurani-Kərimə görə, Yunus peyğəmbərin qövmü ona inanmadıqda o, qəzəblə şəhərini tərk edərək yüklü bir gəmiyə mindi (əl-Ənbiya 21/87). Dənizdə tufan qopduqda gəmiçilər yükün bir hissəsini dənizə atdılar. Amma bu kifayət etmədi və onlar püşk ataraq günahkarı müəyyənləşdirmək istədilər. Püşk Yunusun üzərinə düşdü və o, dənizə atıldı. Daha sonra isə böyük bir balıq onu uddu (əs-Saffat 37/141-142).
Rəvayətlərdə Yunus
Hədislərdə də Yunus peyğəmbərin adı çəkilir. Bəzi İslam mənbələrinə görə, o, Yaqubun oğlu Bünyaminin nəslindən idi və Süleymandan sonra öz qövmünə peyğəmbər olaraq göndərilmişdi. Həzrət Əlidən rəvayət olunur ki, Yunus peyğəmbər otuz yaşında vəhy almış, 33 il peyğəmbərlik etmiş, amma ona yalnız iki nəfər iman gətirmişdir.
Rəvayətlərin bəzilərində Yunusun balığın qarnında üç, yeddi, iyirmi və ya qırx gün qaldığı qeyd olunur.
